Định nghĩa

1. Cụm từ nghi vấn (từ cổ, văn chương):
   • Sao lại có thể, sao lại nỡ lòng: Dùng để bày tỏ sự ngạc nhiên, trách móc hoặc không thể chấp nhận được về một hành động, thái độ nào đó, thường hàm ý rằng hành động ấy là vô tâm, tàn nhẫn hoặc trái với lẽ thường, đạo lý.

Ví dụ sử dụng

• Trong câu:
  • Ăn ở tệ với cha mẹ như vậy sao đang? (Làm sao có thể đối xử tệ với cha mẹ như thế được?)
  • Thấy người gặp nạn mà bỏ đi, lòng anh sao đang? (Thấy người gặp nạn mà bỏ đi, lòng anh sao lại đành lòng được?)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sao đang tâm": Cụm từ nhấn mạnh hơn, diễn tả sự khó có thể chấp nhận được trong tâm can, lương tâm.

  • Bỏ rơi đứa trẻ tội nghiệp ấy, sao đang tâm? (Làm sao lại đành lòng bỏ rơi đứa trẻ tội nghiệp ấy?)

• "Sao đang lòng": Cách nói tương tự, nhấn mạnh đến cảm xúc, tấm lòng.

  • Nghe tin ấy mà sao đang lòng không rơi lệ? (Nghe tin ấy thì làm sao có thể đành lòng không rơi lệ?)

Biến thể và từ gần giống

• Sao nên: Từ cổ, nghĩa tương tự "sao đang", dùng để hỏi về tính hợp lý, hợp tình.

  • Làm việc bất nghĩa, sao nên? (Làm việc bất nghĩa thì sao phải được?)

• Sao nỡ: Từ cổ, nghĩa tương tự "sao đang", nhấn mạnh sự không nỡ lòng, không đành lòng.

  • Nhìn cảnh đó mà sao nỡ làm ngơ? (Nhìn cảnh đó thì làm sao có thể nỡ lòng làm ngơ?)

Từ đồng nghĩa

• Sao đành: Làm sao có thể đành lòng, từ hiện đại hơn và vẫn còn được dùng.
• Sao có thể: Cách nói phổ biến, trung tính hơn về nghĩa.
• Làm sao được: Cách nói diễn đạt sự không thể chấp nhận.

Lưu ý sử dụng

• "Sao đang" là một cụm từ cổ, mang sắc thái văn chương, ít dùng trong giao tiếp hàng ngày hiện đại. Nó thường xuất hiện trong văn học cổ điển, thơ ca, hoặc lời ăn tiếng nói mang tính chất trách móc, giận dữ có tính hình tượng.
• Cụm từ này luôn dùng trong các câu nghi vấn, câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ (xót xa, giận dữ, không tin được).

1. Cg. Sao nên, sao nỡ. Sao đành tâm như vậy: ăn ở tệ như vậy sao đang.