Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Chỉ phương pháp tư duy phiến diện, xem xét sự vật một cách cô lập, tĩnh tại và không phát triển: "Siêu hình" là một khái niệm triết học dùng để chỉ cách nhìn nhận sự vật, hiện tượng một cách tách rời, cứng nhắc, không thấy được mối liên hệ phổ biến và sự vận động, biến đổi của chúng.
   • Thuộc về lĩnh vực trừu tượng, vượt ra ngoài kinh nghiệm giác quan thông thường: Trong một số ngữ cảnh, "siêu hình" có thể ám chỉ những điều thuộc về bản chất, nguyên lý sâu xa, trừu tượng, nằm ngoài phạm vi của thế giới vật chất cụ thể mà con người có thể cảm nhận trực tiếp.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Cách phân tích đó quá siêu hình, vì nó chỉ nhìn vào một khía cạnh mà bỏ qua các mối quan hệ xung quanh.
  • Anh ta có lối tư duy siêu hình, luôn cho rằng mọi thứ là bất biến và tách rời nhau.
  • Triết học siêu hình thường đi tìm những nguyên lý tuyệt đối đầu tiên của tồn tại.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Phép siêu hình": Chỉ phương pháp luận siêu hình, đối lập với phương pháp biện chứng.

  • Phép siêu hình xem xét sự vật trong trạng thái tĩnh tại và cô lập.

• "Tính siêu hình": Chỉ đặc tính của một lập luận, quan điểm mang tính chất siêu hình.

  • Tính siêu hình trong lập luận của ông ấy thể hiện ở chỗ phủ nhận mọi sự vận động.

Biến thể và từ liên quan

• Siêu hình học (danh từ): Một bộ môn của triết học nghiên cứu về bản chất của thực tại, tồn tại, bản thể và các nguyên nhân đầu tiên, vượt lên trên thế giới vật chất kinh nghiệm.
  • Aristotle là một trong những nhà triết học đặt nền móng cho siêu hình học.

Từ đồng nghĩa

• Máy móc: (khi chỉ cách tư duy cứng nhắc, áp dụng một chiều).
• Phiến diện: (chỉ nhìn một phía, không toàn diện).
• Tĩnh tại: (xem sự vật là đứng yên, không vận động).

Từ trái nghĩa

• Biện chứng: (phương pháp xem xét sự vật trong mối liên hệ phổ biến, vận động và phát triển).
• Toàn diện: (xem xét đầy đủ các mặt, các mối liên hệ).

Lưu ý sử dụng

• Từ "siêu hình" thường được dùng trong các văn cảnh triết học, phê bình phương pháp luận hoặc lối tư duy. Nó mang sắc thái phê phán khi chỉ một cách nhìn nhận thiếu khoa học, cứng nhắc.
• Trong ngôn ngữ đời thường, đôi khi nó được dùng một cách không chính xác để chỉ những điều trừu tượng, khó hiểu. Tuy nhiên, nghĩa chính xác và phổ biến nhất vẫn là chỉ phương pháp tư duy phiến diện, tĩnh tại.

1. Phiến diện, không đầy đủ, không biện chứng: Tư tưởng siêu hình.