siêu quốc gia
Định nghĩa
- Danh từ:
- Một thực thể chính trị hoặc tổ chức có quyền lực và phạm vi hoạt động vượt trên phạm vi của một quốc gia dân tộc đơn lẻ: "siêu quốc gia" chỉ một cấu trúc mà ở đó quyền lực được ủy thác một phần từ các quốc gia thành viên cho một thể chế chung, có thể đưa ra các quyết định ràng buộc đối với các quốc gia đó.
- Tổ chức hợp tác giữa các quốc gia ở mức độ cao, hình thành nên một cơ quan quản lý chung: "siêu quốc gia" thường được dùng để mô tả các liên minh hay tổ chức hội nhập khu vực sâu rộng.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Liên minh châu Âu (EU) thường được xem là một ví dụ điển hình của một tổ chức siêu quốc gia.
- Các quy định của tổ chức siêu quốc gia này có hiệu lực pháp lý trực tiếp tại các nước thành viên.
- Sự hình thành các thể chế siêu quốc gia đặt ra câu hỏi về chủ quyền truyền thống của quốc gia.
Các cách sử dụng nâng cao
"tính chất siêu quốc gia": thuộc tính của một tổ chức có thẩm quyền vượt trên quốc gia.
- Tòa án Công lý châu Âu thể hiện rõ tính chất siêu quốc gia của EU.
"quyền lực siêu quốc gia": quyền lực được trao cho một thể chế chung, có thể áp đặt lên các quốc gia thành viên.
- Ủy ban châu Âu được giao một số quyền lực siêu quốc gia trong lĩnh vực thương mại và cạnh tranh.
Biến thể và từ gần giống
Siêu quốc gia (tính từ): đôi khi được dùng như một tính từ để bổ nghĩa cho danh từ như "tổ chức", "thể chế".
- cơ cấu siêu quốc gia.
Trên quốc gia: một cách diễn đạt khác có nghĩa tương tự, nhấn mạnh tính chất vượt khỏi phạm vi một nước.
- Xuyên quốc gia: thường dùng để chỉ các hoạt động, công ty vượt qua biên giới quốc gia, khác với "siêu quốc gia" thường gắn với một thể chế chính trị có thẩm quyền.
Từ đồng nghĩa
- Tổ chức trên quốc gia: tổ chức có thẩm quyền vượt trên phạm vi quốc gia.
- Thể chế liên quốc gia ở cấp độ cao: (cụm từ giải thích) thể chế hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia.
Từ trái nghĩa
- Quốc gia dân tộc: quốc gia có chủ quyền độc lập, truyền thống.
- Đơn phương: hành động của một quốc gia riêng lẻ, không thông qua/thuộc về một thể chế chung.
Thành ngữ/cụm từ liên quan
- Chủ quyền chia sẻ: khái niệm thường đi kèm khi bàn về các tổ chức siêu quốc gia, chỉ việc các quốc gia cùng chia sẻ một phần chủ quyền cho thể chế chung.
- Tham gia liên minh siêu quốc gia đồng nghĩa với việc chấp nhận chủ quyền chia sẻ.