Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Tình trạng quốc gia có vua sáng suốt và bề tôi hiền lương: Thành ngữ này dùng để miêu tả một đất nước thịnh trị, nơi người lãnh đạo (tướng, vua) là người sáng suốt, biết lắng nghe và những quan lại, bề tôi dưới quyền đều là người hiền tài, trung thành, hết lòng phụng sự.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Thời kỳ đó được sử sách ca ngợi là thời "tướng ngỏ tôi hiền", đất nước phồn thịnh, nhân dân an cư lạc nghiệp.
  • Mong sao đất nước ta mãi giữ được cảnh "tướng ngỏ tôi hiền" để muôn dân được hưởng thái bình.

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được sử dụng trong văn chương, sử sách hoặc các bài diễn văn mang tính trang trọng để ca ngợi một triều đại, một thời kỳ lý tưởng trong lịch sử.
• Có thể dùng để thể hiện mong ước, lý tưởng về một chính quyền tốt đẹp.

Biến thể và từ gần giống

• Vua sáng tôi hiền: Một biến thể phổ biến khác với ý nghĩa tương tự, nhấn mạnh vai trò của "vua".
• Trên thuận dưới hòa: Chỉ một tập thể có sự hài hòa, thuận lợi giữa cấp trên và cấp dưới, nhưng không nhất thiết mang sắc thái "sáng suốt" và "hiền tài" như "tướng ngỏ tôi hiền".
• Quốc thái dân an: Chỉ đất nước thái bình, nhân dân an lạc, là kết quả thường thấy của thời "tướng ngỏ tôi hiền".

Từ đồng nghĩa

• Vua hiền tôi trung: Vua hiền đức, bề tôi trung thành.
• Triều đình minh chính: Triều đình sáng suốt và ngay thẳng.

Giải thích từ nguyên

• Tướng ngỏ: "Tướng" ở đây có thể hiểu là người đứng đầu, vị tướng quốc, nhà vua. "Ngỏ" có nghĩa là cởi mở, sáng suốt, biết lắng nghe (từ "ngỏ lòng", "cửa ngỏ").
• Tôi hiền: "Tôi" chỉ bề tôi, quan lại. "Hiền" chỉ sự hiền tài, đức độ, trung thành.
• Thành ngữ này phản ánh quan niệm chính trị - đạo đức truyền thống của Nho giáo, coi sự phối hợp giữa một minh quân và những trung thần là nền tảng cho sự thịnh vượng của quốc gia.

1. khanh tướng và kẻ bề tôi hiền