Định nghĩa

1. Cụm từ:
   • Không có lý do, không đáng phải chịu khó nhọc để làm việc gì đó: "Tội gì" là một cụm từ dùng để diễn tả ý cho rằng một việc làm nào đó là không cần thiết, vô ích hoặc không xứng đáng với công sức bỏ ra.
   • Tại sao phải (làm gì một cách khó nhọc): Cụm từ này còn hàm ý chất vấn, cho thấy sự không đồng tình với một hành động được cho là cực khổ và không mang lại lợi ích tương xứng.

Ví dụ sử dụng

• Trong câu phủ định hoặc câu hỏi tu từ:
  • Tội gì phải thức khuya dậy sớm cho công việc chẳng ra gì. (Không có lý do gì phải chịu khổ thức khuya dậy sớm cho một công việc không tốt.)
  • Ăn uống đơn giản thôi, tội gì phải nấu nướng cầu kỳ. (Cứ ăn uống đơn giản đi, không đáng phải vất vả nấu nướng phức tạp làm gì.)
  • Tội gì mua não chuốc sầu. (Không có lý do gì phải tự mình tìm đến phiền muộn, lo lắng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để khuyên ngăn hoặc thể hiện quan điểm cá nhân: Cụm từ thường xuất hiện trong lời khuyên, thể hiện sự không đồng tình và khuyên người khác không nên làm một việc vô ích.
  • Đường xa thế, tội gì phải đi. (Đường xa như vậy, không đáng phải đi đâu.)
• Kết hợp với các động từ chỉ sự cực nhọc: Thường đi kèm với các hành động đòi hỏi nhiều công sức (như "phải", "chịu", "mua", "chuốc").
  • Tội gì phải chịu thiệt thòi một mình. (Sao phải chịu phần thiệt thòi một mình.)

Biến thể và từ gần giống

• Tội lệ gì: (Cổ ngữ, ít dùng hiện nay) Cùng nghĩa với "tội gì", nhấn mạnh sự không đáng.
  • Tội lệ gì phải bận tâm chuyện ấy. (Không có lý do gì phải bận tâm đến chuyện đó.)
• Sao phải: Có nghĩa tương tự, dùng để hỏi lý do một cách chất vấn.
  • Sao phải vội vàng thế? (Tại sao lại phải vội vàng như vậy?)

Từ đồng nghĩa

• Không đáng: Không xứng đáng, không có giá trị tương xứng để làm.
  • Không đáng phải buồn vì chuyện nhỏ.
• Cần gì: (Trong ngữ cảnh phủ định) Không có nhu cầu, không cần thiết phải.
  • Cần gì phải lo lắng nhiều thế.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Không áp dụng trực tiếp cho cụm từ cố định này trong tiếng Việt)

Thành ngữ liên quan

• Tội gì mua não chuốc sầu: Thành ngữ cổ, ý nói không nên tự tìm lấy phiền muộn, lo âu cho bản thân.
  • Cuộc sống vốn đã nhiều lo toan, tội gì mua não chuốc sầu.

1. ph. Không có lý do để chịu khó nhọc mà làm việc gì: Tội gì mua não chuốc sầu (K).