tội lệ gì

Định nghĩa

Đại từ nghi vấn (thường dùng trong khẩu ngữ):
- Có tội gì, có lý do gì, có cớ gì: Dùng để hỏi ngược lại, phủ định một hành động nào đó là không cần thiết, không đáng phải làm, hoặc để biểu thị sự không đồng tình, khuyên can.
- Tại sao phải, cớ gì phải: Thể hiện ý nghĩa chất vấn về sự cần thiết của một việc làm, cho rằng việc đó là vô lý hoặc quá đáng.

Ví dụ sử dụng

Dùng độc lập hoặc đầu câu:
- Tội lệ gì mà phải khóc lóc như vậy? (Có tội gì mà phải khóc lóc như vậy? / Tại sao phải khóc lóc như vậy?)
- Tội lệ gì anh phải thức khuya vì việc đó? (Có lý do gì anh phải thức khuya vì việc đó? / Đâu cần thiết phải thức khuya vì việc đó.)
- Tội lệ gì phải nóng giận với trẻ con. (Có cớ gì phải nóng giận với trẻ con. / Không đáng phải nóng giận với trẻ con.)

Các cách sử dụng nâng cao

Dùng để khuyên nhủ, can ngăn: Cấu trúc này thường mang sắc thái thân mật, dân dã, dùng để khuyên ai đó đừng làm một việc vô ích hoặc không cần thiết.
- Tội lệ gì phải tốn tiền mua thứ không dùng đến. (Đừng tốn tiền mua thứ không dùng đến làm gì.)
Biểu thị sự bất bình, phản đối: Nhấn mạnh rằng hành động được đề cập là không hợp lý, không đáng có.
- Tội lệ gì mà họ đối xử với anh ta tệ bạc thế! (Thật vô lý/vô cớ khi họ đối xử với anh ta tệ bạc thế!)

Biến thể và từ gần giống

Tội gì: Cách nói ngắn gọn, đồng nghĩa và có cách dùng hoàn toàn tương tự "tội lệ gì".
- Tội gì phải lo lắng chuyện tương lai xa. (Chẳng có lý do gì phải lo lắng chuyện tương lai xa.)
Cớ gì: Cũng dùng để hỏi về lý do, nhưng ít mang sắc thái khuyên can hơn.
Sao phải / Tại sao phải: Cách hỏi trực tiếp hơn, ít mang tính chất thành ngữ khẩu ngữ như "tội lệ gì".

Từ đồng nghĩa

Lưu ý sử dụng

Sắc thái: "Tội lệ gì" mang sắc thái khẩu ngữ, thân mật, thường dùng trong giao tiếp hàng ngày hơn là văn viết trang trọng.
Cấu trúc: Thường đi kèm với từ "mà" và một mệnh đề chỉ hành động được cho là không cần thiết (ví dụ: ).
Mục đích: Chủ yếu dùng để biểu đạt ý phủ định, khuyên can hoặc chất vấn một cách nhẹ nhàng, chứ không thực sự dùng để hỏi thông tin.