Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Bị phá hủy, đổ vỡ thành nhiều mảnh nhỏ, không còn nguyên vẹn: Trạng thái của một vật thể hoặc cấu trúc bị hư hại nghiêm trọng đến mức vỡ vụn, không còn hình dạng hay công dụng ban đầu.
   • Tiêu tan, không còn gì: Trạng thái của những thứ trừu tượng như kế hoạch, hy vọng, tài sản bị mất mát hoàn toàn.
   • (Về tinh thần) Đau đớn, thương tổn sâu sắc: Cảm xúc bị tổn thương nặng nề, tan vỡ.

Ví dụ sử dụng

• Vật thể bị phá hủy:

  • Ngôi nhà tan nát sau trận bão. (Ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn sau trận bão.)
  • Chiếc xe tan nát sau vụ tai nạn. (Chiếc xe bị hư hại nghiêm trọng, vỡ vụn sau vụ tai nạn.)

• Trạng thái tiêu tan:

  • Giấc mơ của anh ấy tan nát sau thất bại đó. (Giấc mơ của anh ấy tiêu tan hoàn toàn sau thất bại đó.)
  • Cả gia tài tan nát chỉ sau một đêm cờ bạc. (Toàn bộ tài sản tiêu tan chỉ sau một đêm cờ bạc.)

• Tổn thương tinh thần:

  • Trái tim cô ấy tan nát khi nghe tin. (Cô ấy vô cùng đau khổ, tổn thương khi nghe tin.)
  • Anh ấy có một tuổi thơ tan nát. (Anh ấy có một tuổi thơ đầy đau thương, mất mát.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "lòng tan nát": cụm từ diễn tả nỗi đau buồn, thất vọng đến tột cùng trong tâm hồn.

  • Lòng tan nát, anh bỏ đi không một lời từ biệt. (Với trái tim đau đớn tan vỡ, anh bỏ đi mà không nói lời tạm biệt.)

• "tan hoang nát vụn": cụm từ nhấn mạnh mức độ phá hủy hoàn toàn, triệt để (thường dùng cho vật chất).

  • Căn phòng bị lục soát tan hoang nát vụn. (Căn phòng bị lục soát và phá hủy hoàn toàn.)

Biến thể và từ gần giống

• Tan tành (tính từ): Có nghĩa tương tự "tan nát", chỉ sự tiêu tan, đổ vỡ hoàn toàn.

  • Hy vọng tan tành. (Hy vọng tiêu tan hoàn toàn.)

• Nát (tính từ): Vỡ thành nhiều mảnh nhỏ, bị dập nát. Có thể dùng độc lập hoặc kết hợp.

  • Quả cà chua bị nát. (Quả cà chua bị dập nát.)

• Đổ nát (tính từ): Thường dùng cho công trình, kiến trúc bị sụp đổ, hoang tàn.

  • Phố xá đổ nát sau chiến tranh. (Đường phố bị sụp đổ, hoang tàn sau chiến tranh.)

Từ đồng nghĩa

• Vỡ vụn: Chỉ vật thể bị vỡ thành nhiều mảnh nhỏ.
• Tiêu tan: Chỉ sự mất mát, biến mất hoàn toàn (thường cho thứ trừu tượng).
• Hoang tàn: Chỉ cảnh vật bị tàn phá, đổ nát.

Từ trái nghĩa

• Nguyên vẹn: Còn đầy đủ, không bị hư hại.
• Vững vàng: Kiên cố, không bị lung lay, suy suyển (về vật chất hoặc tinh thần).
• Trọn vẹn: Đầy đủ, tròn trịa (thường cho tình cảm, hạnh phúc).

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Tan cửa nát nhà: Thành ngữ chỉ cảnh gia đình lâm vào cảnh khánh kiệt, tài sản tiêu tan, cuộc sống đảo lộn.

  • Cửa bạc khiến nhiều người tan cửa nát nhà. (Cờ bạc khiến nhiều người rơi vào cảnh khánh kiệt, gia đình ly tán.)

• Nát lòng / Tan nát cõi lòng: Cụm từ diễn tả nỗi đau đớn, xót xa đến tột cùng trong lòng.

  • Câu chuyện ấy khiến ai nghe cũng nát lòng. (Câu chuyện ấy khiến ai nghe cũng cảm thấy đau lòng.)

1. Biến thành những mảnh vụn, không dùng được nữa ; tiêu tán : Thành phố tan nát sau cơn động đất ; Tiêu tan nát cả qũy.