thành hạ yêu minh
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Thành ngữ:
- Hành động thề xin hòa dưới chân thành: "Thành hạ yêu minh" là một thành ngữ Hán Việt, dùng để chỉ việc một bên (thường là bên bị vây hãm trong thành) vì lực lượng suy yếu, không thể chống cự nổi, nên phải ra khỏi thành để ký kết lời thề xin hàng hoặc xin hòa dưới chân tường thành. Hành động này biểu thị sự đầu hàng hoàn toàn và chấp nhận các điều kiện của đối phương.
Ví dụ sử dụng
- Thành ngữ:
Các cách sử dụng nâng cao
- Ý nghĩa ẩn dụ: Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương hoặc lối nói hình tượng để chỉ việc chấp nhận thất bại, đầu hàng hoàn toàn trước một áp lực hoặc thế lực mạnh hơn, không còn đường lựa chọn nào khác.
Biến thể và từ gần giống
- Ước minh thành hạ: Cách nói khác với trật tự từ thay đổi, cùng chỉ hành động thề ước dưới chân thành.
- Đầu hàng vô điều kiện: Hành động chấp nhận thua cuộc mà không đặt ra bất kỳ yêu cầu nào.
- Bãi binh quy hàng: (Từ cổ) Chỉ việc giải tán vũ khí, bãi binh và quy thuận.
Từ đồng nghĩa
- Quy hàng: Đầu hàng, quy thuận.
- Thề xin hàng: Lập lời thề để xin được hàng.
- Khuất phục: Chịu khuất phục, chịu thua.
Giải thích từ nguyên và ngữ cảnh lịch sử
- Từ nguyên: Thành ngữ này bắt nguồn từ các sự kiện chiến tranh thời cổ đại ở Trung Quốc. "Thành hạ" nghĩa là dưới chân thành, "yêu" nghĩa là mời, kêu gọi, "minh" nghĩa là lời thề. Cả cụm chỉ nghi lễ thề ước được tiến hành ở vị trí dưới chân tường thành của bên bị vây hãm.
- Ngữ cảnh điển hình: Thường xảy ra khi một pháo đài hoặc thành trì bị bao vây lâu ngày, hết lương thảo và khả năng phòng thủ, buộc thủ lĩnh bên trong phải ra ngoài thành để cầu hòa hoặc đầu hàng, thực hiện một lễ tuyên thệ long trọng dưới sự chứng kiến của quân địch.
Thành ngữ liên quan
- Thúc giáp giải binh: (Từ trong điển tích gốc) Chỉ việc cất giáp, giải giới, biểu thị sự đầu hàng hoàn toàn. Đây chính là nội dung của lời thề "thành hạ yêu minh".
- Bại trận quy hàng: Thua trận và quay về đầu hàng.
- Không thành nhi hạ: (Nghĩa khác) Thành bị hạ mà không cần đánh, chỉ sự đầu hàng hoặc thất thủ mà không cần giao chiến.
- Nói việc ăn thề xin hòa dưới chân thành vì địch đánh, sức quân trong thành không chống nỗi. Đấy là nói lễ ước hẹn "Thúc giáp giải binh" ra hàng
- Tả truyện: "Sở phạt Giảo đại bại chí, vi thành hạ chí minh nhi hoàn." (Nước Sở đánh nước Giảo, đánh cho nưới Giảo bại to, bắt Giảo phải ăn thề ở chân thành rồi rút quân về.)
- Kiều:
- Tin lời thành hạ yêu minh
- Ngọn cờ ngơ ngác trống canh trễ tràng