Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Cha đẻ còn sống của vị vua đang tại vị: "Thượng hoàng" là một tước hiệu dùng để chỉ người cha của nhà vua, khi người cha này vẫn còn sống trong thời gian con trai mình trị vì.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Sau khi nhường ngôi cho con, vua Trần Thái Tông trở thành Thượng hoàng. (Sau khi nhường ngôi cho con, vua Trần Thái Tông trở thành Thượng hoàng.)
  • Thượng hoàng thường có ảnh hưởng lớn đến triều chính. (Thượng hoàng thường có ảnh hưởng lớn đến triều chính.)
  • Vị thế của Thượng hoàng trong lịch sử phong kiến Việt Nam rất đặc biệt. (Vị thế của Thượng hoàng trong lịch sử phong kiến Việt Nam rất đặc biệt.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Làm Thượng hoàng": chỉ việc một vị vua nhường ngôi cho con và lên giữ tước hiệu này.

  • Vua Trần Nhân Tông đã sớm làm Thượng hoàng để tu hành. (Vua Trần Nhân Tông đã sớm làm Thượng hoàng để tu hành.)

• "Triều đại Thượng hoàng": giai đoạn lịch sử mà quyền lực thực tế nằm trong tay Thượng hoàng.

  • Dưới thời Thượng hoàng Trần Thừa, triều đình vẫn rất vững mạnh. (Dưới thời Thượng hoàng Trần Thừa, triều đình vẫn rất vững mạnh.)

Biến thể và từ gần giống

• Thái thượng hoàng (danh từ): tước hiệu đầy đủ và trang trọng hơn, cùng nghĩa với "thượng hoàng".

  • Sử sách thường chép danh hiệu Thái thượng hoàng. (Sử sách thường chép danh hiệu Thái thượng hoàng.)

• Vua cha (danh từ): cách gọi thân mật, dân gian hơn, ám chỉ vị Thượng hoàng.

  • Dân chúng vẫn kính trọng vua cha dù ngài đã nhường ngôi. (Dân chúng vẫn kính trọng vua cha dù ngài đã nhường ngôi.)

Từ đồng nghĩa

• Hoàng phụ (danh từ): từ Hán Việt, nghĩa là cha của hoàng đế.
• Tiên đế (danh từ): thường chỉ vị vua đã qua đời, nhưng trong một số ngữ cảnh có thể ám chỉ vị vua đã thoái vị (cha của vua hiện tại).

Lưu ý sử dụng

• Tính lịch sử: Từ "thượng hoàng" chủ yếu được sử dụng trong văn cảnh lịch sử, đặc biệt là khi nói về chế độ quân chủ phong kiến Việt Nam (như thời nhà Trần, nơi chế độ Thượng hoàng rất phổ biến). Từ này ít khi dùng trong ngữ cảnh hiện đại.
• Phân biệt với "Hoàng thượng": "Hoàng thượng" là tôn xưng dành cho đương kim hoàng đế đang trị vì, trong khi "thượng hoàng" là cha của vị hoàng đế đó. Đây là hai tước hiệu và đối tượng hoàn toàn khác nhau.

1. Cha còn sống của vua.