Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Giai đoạn xã hội hỗn loạn, bất ổn, thường do chiến tranh hoặc xung đột lớn gây ra: "thời loạn" chỉ một thời kỳ lịch sử đặc trưng bởi sự mất trật tự, an ninh không được đảm bảo, và đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, nguy hiểm. Thuật ngữ này thường được dùng để nói về các giai đoạn trong xã hội phong kiến hoặc xã hội cũ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Truyện "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố phản ánh cuộc sống cơ cực của người nông dân trong thời loạn. (Tác phẩm này miêu tả cuộc sống khốn khó của nông dân trong giai đoạn xã hội hỗn loạn.)
  • Cụ già thường kể cho con cháu nghe về những tháng năm gian khổ sống trong thời loạn. (Người già thường hồi tưởng và kể lại những khó khăn khi phải sống trong thời kỳ hỗn loạn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sống trong thời loạn": phải tồn tại và chịu đựng những điều kiện khắc nghiệt của một thời kỳ hỗn loạn.

  • Ông bà tôi đã trải qua một tuổi thơ cơ cực vì sống trong thời loạn. (Ông bà tôi có một tuổi thơ vất vả do phải sống trong thời kỳ chiến tranh, hỗn loạn.)

• "Thời loạn lạc": một cách diễn đạt nhấn mạnh hơn nữa sự hỗn độn, ly tán của xã hội.

  • Những câu chuyện về thời loạn lạc luôn khiến người nghe cảm thấy xót xa. (Những câu chuyện về thời kỳ hỗn loạn, ly tán luôn gợi lên cảm giác thương cảm.)

Biến thể và từ gần giống

• Loạn lạc (tính từ/trạng thái): tình trạng hỗn loạn, mất trật tự, thường đi kèm với chiến tranh, chạy loạn.

  • Đất nước trải qua nhiều năm loạn lạc. (Đất nước trải qua nhiều năm hỗn loạn, chiến tranh.)

• Thời bình (danh từ): thời kỳ hòa bình, đối lập với "thời loạn" hoặc "thời chiến".

  • Chúng ta may mắn được sống trong thời bình. (Chúng ta có may mắn được sống trong thời kỳ hòa bình.)

Từ đồng nghĩa

• Thời chiến: thời kỳ có chiến tranh. (Tuy nhiên, "thời loạn" nhấn mạnh vào sự hỗn độn, bất an trong xã hội hơn là chỉ riêng việc có chiến sự.)
• Thời ly loạn: thời kỳ phân tán, hỗn loạn.

Thành ngữ liên quan

• "Loạn thế xuất anh hùng": (Thành ngữ Hán Việt) Trong thời loạn mới xuất hiện những người anh hùng. Ý nói hoàn cảnh khó khăn, hỗn loạn tạo cơ hội cho những người tài giỏi thể hiện và lập nên công trạng.
  • Câu chuyện về vị tướng đó minh chứng cho câu "loạn thế xuất anh hùng". (Sự nghiệp của vị tướng đó là minh chứng cho việc thời thế hỗn loạn tạo ra anh hùng.)

1. Thời gian hỗn độn do chiến tranh gây ra trong xã hội cũ.