Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Hoàn cảnh, tình hình chung của xã hội trong một giai đoạn nhất định: "Thời thế" chỉ xu hướng, tình thế và các điều kiện xã hội tổng thể đang diễn ra trong một thời kỳ cụ thể, thường có ảnh hưởng lớn đến vận mệnh con người và sự phát triển của các sự kiện.
   • Thế cục, thời cuộc: Chỉ tình hình chính trị, xã hội đương thời, tạo nên bối cảnh chung cho mọi hoạt động.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Anh ấy là một nhân vật nổi lên nhờ thời thế. (Anh ta là một nhân vật trỗi dậy nhờ vào hoàn cảnh thời đại.)
  • Phải biết nhìn xa trông rộng để nắm bắt được thời thế. (Phải có tầm nhìn xa để hiểu và nắm bắt được xu thế của thời đại.)
  • Thời thế thay đổi, cách ứng xử cũng phải thay đổi theo. (Khi hoàn cảnh xã hội thay đổi, cách cư xử cũng cần thay đổi cho phù hợp.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Thời thế thế thời phải thế": Một câu nói dân gian, nhấn mạnh rằng con người thường phải hành động theo yêu cầu của hoàn cảnh, của thời cuộc.

  • Đừng trách anh ấy, thời thế thế thời phải thế thôi. (Đừng trách anh ta, hoàn cảnh bắt buộc phải như vậy.)

• "Thuận theo thời thế": Hành động phù hợp, đi theo xu hướng chung của thời đại.

  • Muốn thành công trong kinh doanh, phải biết thuận theo thời thế. (Muốn kinh doanh thành công, phải biết thích ứng với xu thế thời đại.)

Biến thể và từ gần giống

• Thời cuộc (danh từ): Tình hình chính trị, xã hội phức tạp của một thời kỳ. (Gần nghĩa, thường dùng trong ngữ cảnh trang trọng hoặc chính trị).
• Thế sự (danh từ): Việc đời, tình hình đời sống xã hội nói chung. (Có sắc thái rộng và khái quát hơn).
• Thời vận (danh từ): Vận may, vận hội trong một khoảng thời gian. (Thiên về yếu tố cơ hội và số phận cá nhân hơn là bối cảnh xã hội).

Từ đồng nghĩa

• Hoàn cảnh: Điều kiện, tình hình cụ thể bao quanh.
• Tình thế: Tình hình, cục diện ở vào một thời điểm nhất định.
• Thời cục: Cục diện, tình hình của một thời đại (từ Hán Việt, ít dùng).

Thành ngữ liên quan

• "Thời thế tạo anh hùng": Hoàn cảnh xã hội đặc biệt sẽ hun đúc, tạo nên những người anh hùng.

  • Lịch sử đã chứng minh: thời thế tạo anh hùng. (Lịch sử cho thấy, chính hoàn cảnh lịch sử đã sinh ra những vị anh hùng.)

• "Anh hùng tạo thời thế": Người anh hùng có thể tạo ra bước ngoặt, làm thay đổi cục diện thời đại. (Thường dùng đối lập hoặc bổ sung cho thành ngữ "Thời thế tạo anh hùng").

  • Không chỉ thời thế tạo anh hùng, mà đôi khi anh hùng cũng tạo nên thời thế.

1. Phương hướng theo đó các việc xã hội xảy ra trong một thời kỳ. Thời thế tạo anh hùng. Hoàn cảnh xã hội hun đúc nên người anh hùng.