thủy thần

Thân thiện

Một thủy thần hiền hòa ngồi trên sóng nước.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Vị thần cai quản các vùng nước như sông, hồ, biển: "thủy thần" là một khái niệm trong tín ngưỡng dân gian, chỉ vị thần linh được cho là cai quản, cư ngụ và có quyền năng chi phối các nguồn nước (sông, suối, ao, hồ, biển cả).
   • Đối tượng của sự thờ cúng và mê tín: Theo quan niệm xưa, "thủy thần" là một thế lực siêu nhiên cần được tôn kính, cúng bái để cầu mong sự bình yên, thuận lợi khi đi lại, đánh bắt trên sông nước hoặc để tránh các tai họa như lũ lụt, đắm thuyền.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Ngư dân thường cúng vái thủy thần trước mỗi chuyến ra khơi để cầu mong sóng yên biển lặng.
  • Theo truyền thuyết, vị thủy thần của dòng sông này rất linh thiêng và hay hiển linh giúp đỡ người lương thiện.
  • Tục thờ thủy thần phản ánh mối quan hệ gắn bó và sự kính sợ của con người xưa đối với tự nhiên.

Các cách sử dụng nâng cao

• "thờ cúng thủy thần": chỉ hành vi tín ngưỡng, lập đền miếu, dâng lễ vật để tỏ lòng thành kính với vị thần cai quản vùng nước.

  • Lễ hội đền Chúa Thác Bà có nghi thức thờ cúng thủy thần rất long trọng.

• "sự tích về thủy thần": chỉ những câu chuyện, truyền thuyết dân gian giải thích nguồn gốc hoặc kể về các vị thần nước.

  • Vùng này lưu truyền nhiều sự tích về thủy thần gắn với lịch sử khai phá vùng đất mới.

Biến thể và từ liên quan

• Hà Bá (danh từ): Một tên gọi cụ thể, phổ biến trong dân gian để chỉ vị thủy thần cai quản các con sông.
• Long Vương (danh từ): Vị thần cai quản biển cả trong truyền thuyết, có thể xem là một dạng "thủy thần" quyền năng cao.
• Thần sông (danh từ): Cách gọi khác, giải nghĩa rõ hơn cho "thủy thần".
• Thủy tộc (danh từ): Chỉ chung các loài, các thế lực sống dưới nước trong thần thoại, có liên hệ với "thủy thần".

Từ đồng nghĩa

• Thần nước: Cách gọi giản dị, dễ hiểu, cùng chỉ các vị thần cai quản nguồn nước.
• Thần sông thần biển: Cụm từ nhấn mạnh phạm vi cai quản cụ thể.

Ghi chú về sắc thái

• Từ "thủy thần" mang sắc thái cổ xưa, thường xuất hiện trong văn học dân gian, truyền thuyết, các câu chuyện về tín ngưỡng và theo mê tín.
• Trong đời sống hiện đại, từ này ít được dùng trong ngữ cảnh thực tế hàng ngày mà chủ yếu xuất hiện trong các văn bản, diễn ngôn về văn hóa, tín ngưỡng truyền thống.

Học thuật

1. Thần cai quản các sông, ngòi, theo mê tín.