Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Chỉ sự tan vỡ của tình duyên, hạnh phúc lứa đôi: "Trâm gẫy bình tan" là một thành ngữ Hán Việt dùng để ví von về sự đổ vỡ, chia lìa trong mối quan hệ tình cảm, đặc biệt là tình duyên vợ chồng. Hình ảnh "trâm gãy" (trâm cài tóc gãy) và "bình tan" (bình hoa vỡ) tượng trưng cho những vật quý giá bị hư hỏng, không thể hàn gắn, giống như một cuộc tình đã tan vỡ.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Câu chuyện tình của họ kết thúc trong cảnh trâm gẫy bình tan, ai nấy đều thương xót. (Câu chuyện tình của họ kết thúc trong cảnh chia lìa tan vỡ, ai nấy đều thương xót.)
  • Nghe tin hai người ly hôn, bà con lối xóm không khỏi ngậm ngùi nghĩ đến cảnh trâm gẫy bình tan. (Nghe tin hai người ly hôn, bà con lối xóm không khỏi ngậm ngùi nghĩ đến cảnh tình duyên tan vỡ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, thơ ca hoặc lối nói mang tính hình tượng, ẩn dụ cao để diễn tả sự đổ vỡ trong tình yêu, hôn nhân một cách tao nhã và đầy cảm xúc.
  • Bi kịch trong vở tuồng ấy là một bức tranh buồn của kiếp má hồng, kết thúc bằng cảnh trâm gẫy bình tan. (Bi kịch trong vở tuồng ấy là một bức tranh buồn của kiếp má hồng, kết thúc bằng cảnh tình duyên tan vỡ.)

Biến thể và từ gần giống

• Bình rơi trâm gãy: Đây là cụm từ gốc trong thơ Bạch Cư Dị, có nghĩa tương tự "trâm gẫy bình tan".
• Tan vỡ: (Động từ) Chỉ sự sụp đổ, không còn nguyên vẹn.
• Chia lìa: (Động từ) Chỉ sự phân cách, xa rời.

Từ đồng nghĩa

• Duyên tan phận lỡ: Duyên số tan vỡ, số phận hẩm hiu.
• Tơ duyên đứt đoạn: Chỉ mối tơ duyên, tình cảm bị đứt gãy.
• Tình điêu tàn: Tình cảm bị tàn lụi, héo úa.

Thành ngữ liên quan

• Nước chảy hoa trôi: Chỉ số phận long đong, lận đận, cuộc đời phiêu bạt hoặc tình duyên lỡ dở.
• Bèo dạt mây trôi: Chỉ cảnh ngộ phiêu bạt, vô định, không có chỗ dựa, thường ám chỉ thân phận hoặc tình cảm chìm nổi.

1. Thơ Bạch Cư Dị, đời Đường: Bình truỵ trâm chiết thị hà như, tự thiếp kim triêu dữ quân biệt. (Cái cảnh bình rơi trâm gãy là thế nào? nó giống như cảnh biệt ly của thiếp với chàng buổi sáng nay). Đây dùng chỉ cuộc tình duyên tan vỡ