Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Trần truồng, không mặc quần áo: "trần trùng trục" là một từ láy tượng hình, tượng thanh dùng để miêu tả trạng thái một người hoàn toàn không mặc quần áo, để lộ toàn bộ cơ thể. Từ này thường mang sắc thái hài hước, châm biếm hoặc miêu tả một cách sống động sự trần trụi đó.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Thằng bé chạy ra sân tắm mưa, người trần trùng trục. (Thằng bé chạy ra sân tắm mưa, người trần truồng.)
  • Trời nóng quá, nó cởi hết áo quần, nằm trần trùng trục trên giường. (Trời nóng quá, nó cởi hết quần áo, nằm trần truồng trên giường.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn nói, khẩu ngữ: Từ này chủ yếu được sử dụng trong khẩu ngữ, văn nói sinh động hoặc trong các tác phẩm văn học dân gian, truyện cười để tạo hình ảnh hài hước, chân thực.
  • Nhân vật Thị Nở trong truyện "Chí Phèo" của Nam Cao, có lúc được miêu tả hiện lên với dáng vẻ "trần trùng trục". (Cách miêu tả này nhấn mạnh sự thô kệch, tự nhiên đến mức nguyên sơ của nhân vật.)

Biến thể và từ gần giống

• Trần truồng (tính từ): có nghĩa tương tự nhưng ít tính tượng hình, tượng thanh hơn, phổ biến hơn trong cả văn nói và văn viết.
• Trần như nhộng (thành ngữ): ví cả người trần truồng giống như con nhộng, cũng mang nghĩa cởi hết áo quần.
• Ở trần (cụm từ): chỉ mặc quần, không mặc áo (thường dùng cho nam giới). Đây là trạng thái "một phần" so với "trần trùng trục".

Từ đồng nghĩa

• Trần truồng: không mặc quần áo.
• Hở hang: để lộ da thịt (có thể không hoàn toàn).
• Lõa thể: (từ Hán Việt, trang trọng/trung lập hơn) thân thể không có quần áo che.

Từ trái nghĩa

• Chỉnh tề: ăn mặc gọn gàng, đúng cách.
• Kín đáo: ăn mặc che chắn cơ thể cẩn thận.

Lưu ý sử dụng

• Sắc thái: Từ "trần trùng trục" mang sắc thái rất mạnh, thường dùng để châm biếm, miêu tả hài hước hoặc trong những ngữ cảnh suồng sã, thân mật. Cần thận trọng khi sử dụng vì có thể bị coi là thô tục hoặc thiếu tế nhị trong nhiều tình huống.
• Phạm vi sử dụng: Không nên dùng trong văn phong trang trọng, hành chính hay học thuật. Phù hợp với văn kể chuyện, đối thoại trong văn học hoặc đời sống.

1. Nói người cởi hết áo.