Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Tạo hóa ghen ghét, đố kỵ với người phụ nữ có nhan sắc: Thành ngữ này diễn tả quan niệm cho rằng những người phụ nữ quá xinh đẹp thường bị số phận (tượng trưng là "trời xanh" hay "tạo hóa") đố kỵ, dẫn đến cuộc đời gặp nhiều truân chuyên, bất hạnh, khó có được hạnh phúc trọn vẹn.
   • Số phận nghiệt ngã của người đẹp: Hàm ý về một định mệnh oan nghiệt, những điều không may mắn thường xảy đến với những người phụ nữ có sắc đẹp nổi bật.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Câu chuyện về nàng Kiều khiến người đời lại nghĩ đến cảnh "trời xanh quen với má hồng đánh ghen". (Câu chuyện về nàng Kiều khiến người đời lại nghĩ đến cảnh tạo hóa hay ghen ghét với phụ nữ đẹp.)
  • Sắc đẹp của bà ấy lộng lẫy đến mức dường như ứng vào điển tích "trời xanh quen với má hồng đánh ghen". (Sắc đẹp của bà ấy lộng lẫy đến mức dường như ứng vào câu nói về việc số phận hay ghen ghét với người đẹp.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chương, thi ca: Thành ngữ này thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ điển Việt Nam, đặc biệt là thơ ca, để nói về thân phận bạc mệnh của những người phụ nữ tài sắc.
  • Thơ xưa viết về Thúy Kiều thường ngậm ngùi: "Hồng nhan bạc mệnh", đúng là "trời xanh quen với má hồng đánh ghen". (Thơ xưa viết về Thúy Kiều thường ngậm ngùi: "Người đẹp thường số phận hẩm hiu", đúng là tạo hóa hay ghen ghét với người đẹp.)
• Dùng để bình luận, cảm thán về số phận: Có thể dùng thành ngữ này để bày tỏ sự thương cảm, xót xa trước những bất hạnh mà một người phụ nữ xinh đẹp phải gánh chịu.
  • Nhìn cuộc đời long đong của cô ấy, ai cũng thốt lên: "Phải chăng tại "trời xanh quen với má hồng đánh ghen"?". (Nhìn cuộc đời long đong của cô ấy, ai cũng thốt lên: "Phải chăng tại số phận hay ghen ghét với người đẹp?".)

Biến thể và từ gần giống

• Hồng nhan bạc mệnh / Hồng nhan đa truân: Chỉ người phụ nữ đẹp thường có số phận cay đắng, nhiều gian truân.
• Tạo hóa đố kỵ / Trời ghen: Các cách diễn đạt khác có ý nghĩa tương tự về sự đố kỵ của tạo hóa với vẻ đẹp hoàn mỹ.

Từ đồng nghĩa

• Tạo hóa ghen ghét: Sự đố kỵ của quy luật tự nhiên, số phận.
• Số đỏ (trong ngữ cảnh tiêu cực): Số phận may mắn một cách oái oăm, thường dẫn đến kết cục không tốt, đặc biệt khi nói về người đẹp. (Lưu ý: "Số đỏ" thường mang nghĩa may mắn, nhưng trong văn cảnh bi kịch có thể dùng với sắc thái mỉa mai.)

Thành ngữ liên quan

• Chữ tài đi với chữ tai một vần: Tài năng và tai họa thường đi liền với nhau. Thành ngữ này có điểm tương đồng khi nói về sự trớ trêu của số phận đối với những người tài hoa hoặc có phẩm chất nổi bật (như sắc đẹp).
• Yêu nhau lắm, cắn nhau đau: Mối quan hệ giữa tình yêu/sự trân trọng và nỗi đau/ sự ghen ghét có thể rất gần nhau, phần nào phản ánh ý "ghen" trong thành ngữ chính.

1. Tạo hoá ghen với người đàn bà đẹp); ý nói: Người đàn bà đẹp thường gặp cảnh ngộ không hay