treo ấn từ quan

Học thuật

Thân thiện

Định nghĩa

Thành ngữ:
- Hành động từ bỏ chức vị quan lại: Chỉ việc một vị quan treo trả ấn tín (biểu tượng của quyền lực và chức vụ) tại công đường, từ chức và trở về quê nhà, không tham gia vào chính sự nữa. Hành động này thường thể hiện sự bất mãn với triều đình, phản đối chính sách hoặc muốn giữ trọn khí tiết thanh cao.

Ví dụ sử dụng

Thành ngữ:
- Trước cảnh nhiễu nhương, ông ấy đã quyết định treo ấn từ quan về quê dạy học. (Trước cảnh loạn lạc, ông ấy đã quyết định từ bỏ chức quan về quê dạy học.)
- Câu chuyện về vị quan thanh liêm treo ấn từ quan vì không muốn xu nịnh được lưu truyền rộng rãi. (Câu chuyện về vị quan thanh liêm từ quan vì không muốn xu nịnh được lưu truyền rộng rãi.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Quyết chí treo ấn từ quan": Nhấn mạnh quyết tâm cao độ, dứt khoát từ bỏ quan trường.
- Chán ghét thói tham nhũng, ông quyết chí treo ấn từ quan. (Chán ghét thói tham nhũng, ông dứt khoát từ bỏ quan trường.)
"Treo ấn từ quan để giữ trọn thanh danh": Hành động từ quan nhằm mục đích bảo toàn danh tiết, phẩm giá trong sạch của mình.
- Giữa triều đình đầy những kẻ xu nịnh, ông chọn cách treo ấn từ quan để giữ trọn thanh danh. (Giữa triều đình đầy những kẻ xu nịnh, ông chọn cách từ quan để bảo toàn danh tiết.)

Biến thể và từ gần giống

Từ quan (động từ): Từ bỏ chức quan, không làm quan nữa. Đây là thành phần chính trong thành ngữ.
- Sau nhiều năm phụng sự, cụ đã xin từ quan. (Sau nhiều năm phụng sự, cụ đã xin từ bỏ chức quan.)
Treo ấn (động từ): Hành động cụ thể treo hoặc trả lại ấn tín. Thường đi kèm với "từ quan".
- Hành động treo ấn của ông khiến mọi người đều kinh ngạc. (Hành động trả ấn của ông khiến mọi người đều kinh ngạc.)

Từ đồng nghĩa

Từ chức: Rời bỏ một chức vụ (nghĩa rộng hơn, dùng cho mọi chức vụ, không chỉ thời phong kiến).
Về vườn: Về quê sống cảnh điền viên, an nhàn (thường hàm ý sau khi đã nghỉ hưu hoặc từ quan).

Các cụm từ liên quan

Cáo quan về quê: Xin từ chức quan để trở về quê nhà (cách nói khác của "treo ấn từ quan").
- Ông đã cáo quan về quê từ nhiều năm trước. (Ông đã xin từ quan về quê từ nhiều năm trước.)
Bãi quan: Bãi nhiệm chức quan (thường do cấp trên quyết định, khác với "từ quan" là tự nguyện).
- Vì phạm lỗi nặng, ông ta bị bãi quan. (Vì phạm lỗi nặng, ông ta bị cách chức quan.)

Thành ngữ liên quan

Lui về ở ẩn: Rút khỏi chốn quan trường, sống ẩn dật. Có thể là hệ quả sau khi "treo ấn từ quan".
- Sau khi treo ấn từ quan, ông lui về ở ẩn tại một ngôi làng nhỏ. (Sau khi từ quan, ông rút về sống ẩn dật tại một ngôi làng nhỏ.)
Giữ mình trong sạch: Giữ gìn phẩm chất, không vẩn đục. Đây thường là nguyên nhân hoặc mục đích của việc "treo ấn từ quan".
- Quyết định treo ấn từ quan là để giữ mình trong sạch. (Quyết định từ quan là để giữ cho bản thân được trong sạch.)