Định nghĩa

1. Động từ:
   • Buộc phải từ bỏ ngôi vị, chức vị cao quý (thường là ngôi vua): Hành động chính thức tước bỏ quyền lực và địa vị tối cao của một người, đặc biệt là một vị quân chủ đang tại vị.
   • Cách chức, loại bỏ khỏi vị trí lãnh đạo (trong một tổ chức, hội đoàn): Hành động phế bỏ chức vị của người đứng đầu một tập thể, thường theo một thủ tục hoặc nghị quyết.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Cuộc đảo chính đã buộc nhà vua phải thoái vị và Hội đồng Quý tộc chính thức truất ngôi ông.
  • Vị tiên chỉ tham nhũng bị hội làng nhất trí truất ngôi và bầu người mới thay thế.

Các cách sử dụng nâng cao

• "bị truất ngôi": trạng thái bị tước đoạt ngôi vị.
  • Nhà vua bị truất ngôi đã phải sống lưu vong ở nước ngoài.
• "quyết định truất ngôi": nghị quyết hoặc hành động chính thức nhằm phế truất.
  • Nghị viện thông qua quyết định truất ngôi vị quân chủ.

Biến thể và từ gần giống

• Phế truất (động từ): Cách chức, hạ bệ, thường dùng trong cả bối cảnh chính trị và tổ chức. Mang sắc thái mạnh hơn "truất ngôi".
  • Hội đồng tướng lĩnh đã phế truất tổng thống.
• Thoái vị (động từ): Tự nguyện từ bỏ ngôi vị. Khác với "truất ngôi" là bị buộc phải từ bỏ.
  • Nhà vua tuyên bố thoái vị vì lý do sức khỏe.

Từ đồng nghĩa

• Phế bỏ: Bãi bỏ, loại bỏ khỏi vị trí (thường dùng cho chức vụ).
• Cách chức: Tước bỏ chức vụ một cách chính thức (phạm vi sử dụng rộng hơn, không chỉ cho ngôi vua).

Các cụm từ liên quan

• Truất quyền thừa kế: Tước bỏ quyền được kế thừa tài sản hoặc danh vị.
  • Người cha đã truất quyền thừa kế của người con bất hiếu.
• Truất phế: (Từ cũ, trang trọng) Phế truất, hạ bệ.
  • Âm mưu truất phế vị vua trẻ.

Thành ngữ liên quan

• Lên ngôi - truất ngôi: Chỉ vòng quyền lực, sự lên xuống của các đời vua chúa hoặc lãnh đạo.
  • Lịch sử triều đại ấy chứng kiến nhiều cuộc lên ngôi và truất ngôi đẫm máu.

1. Loại bỏ chức vị (cũ): Truất ngôi tiên chỉ.