Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Loài chim thuộc họ Vàng anh (Oriolidae), có kích thước nhỏ, thường có bộ lông màu vàng sặc sỡ và tiếng hót hay: Tên gọi chỉ một loài chim cảnh phổ biến ở Việt Nam.
   • (Văn học) Hình ảnh biểu tượng cho vẻ đẹp, sự tươi sáng và âm thanh du dương: Thường được dùng trong thơ ca để ví von.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Tiếng vàng anh hót líu lo báo hiệu mùa xuân về. (Âm thanh của chim vàng anh báo hiệu mùa xuân.)
  • Người ta thường nuôi vàng anh trong lồng để thưởng thức giọng hót. (Người ta thường nuôi chim vàng anh để nghe nó hót.)
  • Trong bài thơ, hình ảnh cô gái được so sánh với chú vàng anh xinh đẹp. (Trong thơ, cô gái được ví như chim vàng anh.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tiếng hót vàng anh": Cụm từ dùng để chỉ giọng hót trong trẻo, du dương, thường dùng làm ẩn dụ.
  • Giọng cô ấy trong trẻo như tiếng hót vàng anh.
• "Lồng vàng anh": Chỉ không gian chật hẹp, sự gò bó, mất tự do (dùng theo nghĩa bóng).
  • Căn hộ chung cư nhỏ bé như chiếc lồng vàng anh.

Biến thể và từ liên quan

• Hoàng anh: Cách viết khác (thường dùng trong văn chương hoặc tên riêng) của từ "vàng anh".
• Hoàng oanh: Một tên gọi khác cùng chỉ loài chim này.
• Chim vàng anh: Cụm từ đầy đủ, dùng để nhấn mạnh đây là một loài chim.

Từ đồng nghĩa

• Chim oanh: Từ cùng chỉ các loài chim nhỏ có tiếng hót hay, đôi khi dùng thay thế.
• Chim họa mi: Một loài chim khác cũng nổi tiếng về giọng hót, thường được nhắc đến cùng ngữ cảnh.

Thành ngữ, ca dao liên quan

• "Vàng anh bỏ tổ, bỏ đàn": Thành ngữ chỉ sự bỏ đi, ly tán.
  • Gia đình ấy giờ đây vàng anh bỏ tổ, bỏ đàn, mỗi người một nơi.
• "Khôn ngoan đối đáp người ngoài / Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau" (thường có hình ảnh vàng anh trong các bản biến thể): Câu ca dao khuyên anh em trong nhà phải biết yêu thương, đoàn kết. (Hình ảnh "vàng anh" đôi khi xuất hiện trong các dị bản của câu ca dao này như một ẩn dụ về vẻ đẹp và sự hòa hợp).

1. dt (cn. Hoàng anh, hoàng oanh) Loài chim nhảy, to bằng con sáo, lông vàng, hay hót: Ông cụ treo lồng vàng anh trước cửa sổ.