vuốt

Thân thiện

Mẹ nhẹ nhàng vuốt má em bé đang ngủ.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Móng nhọn, sắc và cong của một số loài thú dữ: Phần móng cứng, sắc bén, thường có thể thu vào hoặc duỗi ra, dùng để bắt mồi hoặc tự vệ, như ở hổ, báo, mèo.
   • Bộ phận cứng, nhọn tương tự ở một số loài vật khác: Có thể chỉ bộ phận tương tự ở chim săn mồi (như móng vuốt của đại bàng) hoặc một số loài côn trùng.

2. Động từ:

   • Áp lòng bàn tay lên bề mặt và di chuyển nhẹ nhàng theo một chiều: Hành động dùng tay xoa nhẹ, thường để thể hiện sự âu yếm, làm phẳng phiu hoặc lau đi thứ gì đó.
   • Làm dịu đi, xoa dịu (thường dùng trong các cụm từ cố định): Hành động dùng lời nói hoặc cử chỉ để làm cho ai đó bớt căng thẳng, giận dữ hoặc buồn bã.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Con hổ vồ mồi bằng những chiếc vuốt sắc nhọn.
  • Mèo có thể thu vuốt vào trong để đi lại êm ái.

• Động từ:

  • Mẹ vuốt tóc cho con trước khi ngủ.
  • Ông cụ ngồi vuốt râu suy nghĩ.
  • Cô ấy vuốt phẳng tờ giấy bị nhàu.

Các cách sử dụng nâng cao

• "vuốt đuôi" (thành ngữ gốc, thường rút gọn thành "vuốt"): Nói hoặc làm điều gì đó để xoa dịu, an ủi sau một sự việc không vui, thường mang tính hình thức.

  • Sự việc đã xong, anh ta chỉ vuốt vài câu cho xong chuyện.

• "vuốt mặt không kịp" (thành ngữ): Bị chỉ trích, mắng mỏ một cách dồn dập, bất ngờ đến mức không kịp phản ứng.

  • Anh ấy bị sếp mắng một trận vuốt mặt không kịp.

• "vuốt râu hùm" (thành ngữ): Hành động liều lĩnh, khiêu khích hoặc trêu chọc một đối thủ hay một người rất mạnh, nguy hiểm.

  • Dám nói thẳng với ông chủ như vậy đúng là vuốt râu hùm.

Biến thể và từ liên quan

• Vuốt ve (động từ): Hành động xoa nhẹ nhàng, âu yếm, thể hiện tình cảm (thường dùng cho người hoặc vật nuôi).

  • Cô vuốt ve chú mèo đang nằm trong lòng.

• Cào (động từ): Hành động dùng móng vuốt hoặc vật nhọn cấu, xé mạnh lên bề mặt, gây tổn thương hoặc hư hại. (Khác với "vuốt" là động tác nhẹ nhàng).

Từ đồng nghĩa

• Danh từ: Móng, nanh vuốt (thường dùng kết hợp), quắm (từ cổ, ít dùng).
• Động từ (nghĩa xoa nhẹ): Xoa, miết, phết.
• Động từ (nghĩa làm dịu): Xoa dịu, an ủi, dỗ dành.

Các cụm động từ (phrasal verbs) liên quan

Ghi chú: Trong tiếng Việt, khái niệm "phrasal verb" không hoàn toàn tương đồng. Dưới đây là các cụm động từ phổ biến với "vuốt". - Vuốt xuôi: Vuốt theo chiều từ trên xuống dưới để làm cho thẳng, phẳng hoặc gọn gàng. - Cô vuốt xuôi tà áo dài cho thẳng thớm.

• Vuốt ngược: Vuốt theo chiều từ dưới lên trên.
  • Anh vuốt ngược mái tóc để lộ vầng trán cao.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Vuốt mặt chẳng nể mũi: Đối xử tàn nhẫn, không nể nang, không kiêng dè một chút nào, ngay cả với người thân của đối phương.

  • Hắn ta giận lên thì vuốt mặt chẳng nể mũi.

• Vuốt bụng thở dài: Tỏ ra rất ngao ngán, chán nản, thất vọng (về một việc gì đó).

  • Nghe xong câu chuyện, ông lão chỉ biết vuốt bụng thở dài.

Học thuật

1. 1 d. Móng nhọn, sắc và cong của một số loài vật như hổ, báo.
2. 2 đg. 1 Áp lòng bàn tay lên vật gì và đưa nhẹ xuôi theo một chiều. Vuốt má em bé. Vuốt nước mưa trên mặt. Vuốt râu. 2 (id.; dùng sau một số đg.). Như vuốt đuôi. Nói vuốt một câu lấy lòng.