xám xịt

Định nghĩa

Tính từ:
- Có màu xám đen, tối và không tươi sáng: "xám xịt" dùng để miêu tả màu sắc hoặc trạng thái có màu xám đậm, u ám, thường gợi cảm giác nặng nề, buồn tẻ hoặc không lành mạnh.
- Mang tính chất ảm đạm, không có sức sống: Từ này còn được dùng với nghĩa bóng để chỉ một tình huống, bầu không khí, hay triển vọng trông rất u tối, kém tươi sáng.

Ví dụ sử dụng

Tính từ:
- Bầu trời xám xịt trước cơn bão. (Bầu trời có màu xám đen trước cơn bão.)
- Nước da anh ấy trông xám xịt vì mệt mỏi. (Nước da của anh ấy trông xám xịt vì mệt mỏi.)
- Triển vọng công việc trông thật xám xịt. (Triển vọng công việc trông thật ảm đạm, u tối.)

Các cách sử dụng nâng cao

Dùng để nhấn mạnh sự u ám, thiếu sức sống: "xám xịt" thường được dùng với sắc thái mạnh hơn từ "xám" thông thường, nhấn mạnh vào sự tối tăm, nặng nề.
- Cả thành phố chìm trong một màu xám xịt của khói bụi. (Cả thành phố chìm trong một màu xám đen nặng nề của khói bụi.)
Dùng trong văn chương để tả cảnh hoặc tâm trạng: Từ này thường xuất hiện trong văn miêu tả để khắc họa không khí buồn bã, ảm đạm.
- Những suy nghĩ xám xịt cứ bủa vây lấy tâm trí cô. (Những suy nghĩ u ám, buồn bã cứ bủa vây lấy tâm trí cô.)

Biến thể và từ gần giống

Xám (tính từ): chỉ màu xám nói chung, có thể nhẹ hơn hoặc không mang sắc thái tiêu cực mạnh như "xám xịt".
- Bức tường được sơn màu xám nhạt. (Bức tường được sơn màu xám nhạt.)
Xám ngoét (tính từ): cũng có nghĩa xám và tối, thường dùng cho da mặt hoặc vẻ ngoài của người bệnh hoặc sợ hãi.
- Mặt anh ta tái xám ngoét vì hoảng sợ. (Mặt anh ta tái xám vì hoảng sợ.)
Âm u (tính từ): chỉ sự tối tăm, thiếu ánh sáng, có thể dùng cho cả không gian và hoàn cảnh.
- Căn phòng âm u và lạnh lẽo. (Căn phòng tối tăm và lạnh lẽo.)

Từ đồng nghĩa

U ám: chỉ bầu trời hay không khí tối, đầy mây, hoặc chỉ viễn cảnh buồn, không sáng sủa.
Ảm đạm: chỉ cảnh vật hay tâm trạng buồn bã, thiếu sinh khí.
Xám xỉn: (ít dùng hơn) cũng có nghĩa xám và tối, không sáng.

Từ trái nghĩa

Thành ngữ, cụm từ liên quan

Xám xịt như chì: cụm từ so sánh nhấn mạnh màu xám đen, nặng nề như kim loại chì.
- Bầu trời chiều nay xám xịt như chì. (Bầu trời chiều nay xám đen và nặng nề như chì.)
Tương lai xám xịt: cụm từ cố định dùng để chỉ một tương lai ảm đạm, không có nhiều hy vọng.
- Công ty phá sản khiến tương lai của họ trở nên xám xịt. (Công ty phá sản khiến tương lai của họ trở nên ảm đạm, u tối.)