xớt

Một con quạ xớt con gà con trong sân.

Định nghĩa

Động từ:
- Lướt nhẹ qua, sượt qua: "xớt" chỉ hành động di chuyển rất sát bề mặt, chạm nhẹ vào một vật gì đó khi đi qua.
- Nhanh chóng lấy đi, chộp lấy: "xớt" còn được dùng để diễn tả việc lấy hoặc bắt một vật gì đó một cách nhanh nhẹn, thường là khi vật đó đang di chuyển hoặc ở trên không.
Tính từ:
- Ngọt một cách nhẹ nhàng, dịu dàng: "xớt" thường đi kèm với từ "ngọt" để chỉ vị ngọt thanh, không gắt. (Xem thêm mục "Các cách sử dụng nâng cao" về "ngọt xớt".)

Ví dụ sử dụng

Động từ:
- Viên đạn xớt qua đầu anh ta. (Viên đạn lướt rất sát, suýt chạm vào đầu anh ta.)
- Con quạ xớt mất con gà con. (Con quạ nhanh chóng chộp lấy con gà con khi nó đang ở trên mặt đất.)
Tính từ:
- Miếng bánh này ngọt xớt, không bị ngọt gắt. (Miếng bánh có vị ngọt dịu nhẹ, dễ chịu.)

Các cách sử dụng nâng cao

"ngọt xớt": vị ngọt thanh, không gắt, thường dùng để khen ngợi đồ ăn hoặc thức uống có độ ngọt vừa phải, dễ chịu.
- Trái cây mùa hè thường ngọt xớt, rất ngon. (Trái cây có vị ngọt dịu nhẹ, không quá đậm.)
"xớt xợt": dạng nhấn mạnh của "xớt", mang nghĩa lướt qua nhanh hoặc chộp lấy một cách vội vã, thường mang sắc thái tiêu cực.
- Anh ta chỉ xớt xợt qua cuốn sách chứ không đọc kỹ. (Anh ta đọc lướt rất nhanh, không tập trung.)

Biến thể và từ gần giống

Sượt (động từ): lướt nhẹ qua, gần giống "xớt" nhưng thường chỉ sự va chạm nhẹ hơn.
- Chiếc lá sượt qua má cô ấy. (Chiếc lá lướt nhẹ trên má cô ấy.)
Chộp (động từ): nắm bắt nhanh, thường dùng trong ngữ cảnh bắt đồ vật hoặc cơ hội.
- Cậu bé chộp lấy quả bóng. (Cậu bé nhanh tay bắt lấy quả bóng.)
Lướt (động từ): di chuyển nhẹ nhàng trên bề mặt, không dừng lại.
- Thuyền lướt trên mặt nước. (Thuyền di chuyển êm trên mặt nước.)

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Ngọt xớt như mía lùi: vị ngọt thanh mát, dễ chịu, thường dùng để miêu tả đồ ăn hoặc lời nói ngọt ngào.
- Giọng nói của cô ấy ngọt xớt như mía lùi. (Giọng nói nhẹ nhàng, dễ nghe, tạo cảm giác dễ chịu.)

Từ chứa "xớt"