yến

Thân thiện

Một con chim yến nhỏ màu trắng xám đang bay lượn trên biển.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Loài chim biển nhỏ, cùng họ với chim én, có cánh dài và nhọn, làm tổ bằng nước bọt trên các vách đá cao: Chỉ loài chim yến, nổi tiếng với tổ làm từ nước bọt quý giá.
   • Tổ yến (nói tắt): Dùng để chỉ sản phẩm "yến sào" - một món ăn bổ dưỡng làm từ tổ của loài chim yến này.

2. Danh từ:

   • Loài chim cùng họ với chim sẻ, kích thước nhỏ, lông màu vàng, trắng hoặc xanh, hót hay, thường được nuôi làm cảnh: Chỉ các loài chim cảnh nhỏ, hót hay, như chim yến anh.

3. Danh từ:

   • Bữa tiệc lớn (thường chỉ các bữa tiệc do nhà vua thết đãi thời xưa): Mang ý nghĩa cổ, chỉ một yến tiệc sang trọng, quy mô.

4. Danh từ:

   • (Khẩu ngữ) Đơn vị đo khối lượng, tương đương 10 kilogram: Một đơn vị đo lường truyền thống của Việt Nam.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (Chim biển):

  • Đảo này là nơi sinh sống của hàng ngàn con yến.
  • Yến sào là một món ăn cao cấp và bổ dưỡng.

• Danh từ (Chim cảnh):

  • Trong lồng có một chú yến anh đang hót líu lo.
  • Anh ấy rất thích nuôi yến vì tiếng hót của chúng.

• Danh từ (Tiệc lớn):

  • Nhà vua mở yến để thiết đãi các sứ thần.
  • Cung điện ngày xưa thường tổ chức những bữa yến linh đình.

• Danh từ (Đơn vị đo):

  • Mẹ tôi mua một yến gạo để dự trữ.
  • Giá đường hôm nay là bao nhiêu một yến?

Các cách sử dụng nâng cao

• "Dự yến": Tham dự một bữa tiệc lớn, trang trọng (thường dùng trong văn cảnh cổ).

  • Các quan trong triều đều được mời dự yến.

• "Ăn yến": Thưởng thức món yến sào; hoặc theo nghĩa cổ là tham dự yến tiệc.

  • Ăn yến thường xuyên được cho là tốt cho sức khỏe.

Biến thể và từ liên quan

• Yến sào (danh từ): Tổ của chim yến, dùng làm thực phẩm quý.

  • Cháo yến sào là món ăn bồi bổ nổi tiếng.

• Yến tiệc (danh từ): Bữa tiệc lớn, thịnh soạn (nghĩa mở rộng từ nghĩa cổ).

  • Công ty tổ chức yến tiệc mừng năm mới.

• Yến anh (danh từ): Chỉ chung các loài chim nhỏ hót hay, thường là chim cảnh.

  • Tiếng yến anh ríu rít trong vườn.

• Yến mạch (danh từ): Một loại ngũ cốc (lưu ý: đây là từ ghép Hán Việt khác nghĩa, chỉ cùng cách viết).

  • Bữa sáng với cháo yến mạch rất tốt cho sức khỏe.

Từ đồng nghĩa & Gần nghĩa

• Chim yến (cho nghĩa 1): Loài chim làm tổ bằng nước bọt.
• Chim cảnh (cho nghĩa 2): Chim được nuôi để ngắm và nghe hót.
• Tiệc lớn, đại tiệc (cho nghĩa 3): Bữa tiệc quy mô.
• Tạ (cho nghĩa 4): Đơn vị đo lớn hơn (1 tạ = 10 yến = 100 kg).

Thành ngữ, cụm từ cố định

• "Yến cáo loan chào": Thành ngữ cổ, ý chỉ cảnh sum vầy, hội ngộ vui vẻ (yến: chim yến; cáo: chim cáo; loan: chim loan; chào: chim chào mào).
• "Một yến": Cụm từ chỉ khối lượng 10 kg.
  • Thu hoạch được vài yến thóc.

Học thuật

1. 1 d. 1 Chim biển cỡ nhỏ, cùng họ với én, cánh dài và nhọn, làm tổ bằng nước bọt ở vách đá cao. 2 (id.). Yến sào (nói tắt).
2. 2 d. Chim cùng họ với sẻ, cỡ nhỏ, màu vàng, trắng hay xanh, hót hay, nuôi làm cảnh.
3. 3 d. Tiệc lớn (thường chỉ tiệc do vua thết đãi thời xưa). Ăn yến. Dự yến trong cung.
4. 4 d. (kng.). Đơn vị đo khối lượng, bằng 10 kilogram. Một yến gạo.