ếnh
Định nghĩa
- Tính từ:
- Phình to, căng tròn ra (thường nói về bụng): "Ếnh" dùng để miêu tả trạng thái bụng bị phình to, căng tròn lên, thường do chứa đầy nước, thức ăn hoặc vì một nguyên nhân nào đó.
- (Dùng một cách hài hước, đùa cợt) Có bầu, có mang: Trong ngữ cảnh đùa vui, "ếnh" có thể được dùng để ám chỉ việc một người (thường là phụ nữ) đang mang thai, với hàm ý hài hước về cái bụng to lên.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Uống cả lít nước ngọt một lúc, bụng nó ếnh ra trông thấy. (Uống cả lít nước ngọt một lúc, bụng nó phình to ra trông thấy.)
- Ăn tết no quá, ai cũng ếnh bụng. (Ăn Tết no quá, ai cũng bụng phình căng.)
- Cô ấy mới sinh con được một năm mà đã ếnh bụng lại rồi. (Cô ấy mới sinh con được một năm mà đã có bầu lại rồi.) (nghĩa đùa)
Các cách sử dụng nâng cao
"Ếnh bụng": Cụm từ phổ biến nhất, dùng để nhấn mạnh việc bụng bị phình to.
- Đi hội chợ ăn đủ thứ, về nhà ếnh bụng không ngủ được. (Đi hội chợ ăn đủ thứ, về nhà bụng căng tròn không ngủ được.)
Dùng với ý nghĩa hài hước, giảm nhẹ: Từ "ếnh" thường mang sắc thái vui đùa, ít trang trọng, dùng trong giao tiếp thân mật.
- Nhìn bụng cậu ếnh thế kia, chắc là "mừng tuổi" Tết nhiều quá nhỉ? (Nhìn bụng cậu to thế kia, chắc là ăn Tết nhiều quá nhỉ?)
Biến thể và từ gần giống
Ễnh ương (danh từ): Một loài ếch nhái, thân bụng thường phình to; cũng thường được dùng để ví von với người có bụng to.
- Ngồi ì ra đó như ễnh ương. (Ngồi ì ra đó như con ễnh ương.)
Phình (động từ/tính từ): Phồng to lên, căng ra. "Phình" có nghĩa rộng hơn, có thể dùng cho nhiều thứ (bong bóng, bánh xe, túi áo), trong khi "ếnh" thường chỉ dành cho bụng người với sắc thái đùa vui.
- Căng (tính từ): Ở trạng thái bị kéo giãn, đầy ắp. "Căng" trang trọng hơn "ếnh".
Từ đồng nghĩa
- Phệ bụng: Bụng to, thường do béo.
- Trướng bụng: Bụng căng lên, thường do khó tiêu, đầy hơi (mang nghĩa bệnh lý nhiều hơn).
Lưu ý sử dụng
- Từ "ếnh" chủ yếu được dùng trong khẩu ngữ, giao tiếp thân mật, suồng sã hoặc với ý nghĩa hài hước, đùa cợt. Không nên dùng trong văn bản trang trọng hoặc khi nói với người mới quen.
- Đối tượng được miêu tả thường là người. Rất hiếm khi dùng "ếnh" cho động vật hoặc đồ vật.