Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Chỉ sự ngu muội, cứng nhắc, không biết suy xét tình hình thực tế mà chỉ trông chờ vào may mắn ngẫu nhiên, viển vông: Thành ngữ này dùng để phê phán những người có tư tưởng thủ cựu, không chịu vận động, chỉ biết dựa vào kinh nghiệm cũ hoặc một sự may mắn tình cờ trước đó mà chờ đợi kết quả tương tự lặp lại một cách mù quáng.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Anh ta không chịu học hỏi cái mới, cứ ôm cây đợi thỏ với mấy phương pháp lỗi thời của mình, kết quả kinh doanh ngày càng thua lỗ.
  • Trong thời đại công nghệ số, ôm cây đợi thỏ chờ khách hàng tự tìm đến mà không chủ động quảng cáo là một sai lầm.
  • Đừng có ôm cây đợi thỏ mãi, hãy chủ động đi tìm cơ hội mới đi.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng với ý nghĩa cảnh tỉnh, khuyên răn: Thường được dùng trong văn nói và văn viết để khuyên người khác từ bỏ tư tưởng thụ động, ảo tưởng.
  • Cậu phải thay đổi tư duy đi, đừng ôm cây đợi thỏ nữa.
• Dùng để miêu tả một trạng thái tâm lý hoặc hành động kéo dài: Nhấn mạnh sự bảo thủ và thụ động trong một khoảng thời gian.
  • Suốt mấy năm trời, ông ấy cứ ôm cây đợi thỏ chờ thị trường tự phục hồi.

Biến thể và từ gần giống

• Ấp cây (Thành ngữ): Có nét nghĩa gần giống, chỉ sự chờ đợi mù quáng, nhưng ít phổ biến hơn và đôi khi bị nhầm lẫn. "Ôm cây đợi thỏ" là cách dùng chuẩn và phổ biến nhất xuất phát từ điển tích.
• Ngồi mát ăn bát vàng (Thành ngữ): Chỉ việc hưởng lợi một cách dễ dàng, nhàn hạ, có điểm tương đồng ở sự thụ động, chờ đợi.
• Nước đến chân mới nhảy (Thành ngữ): Chỉ sự thụ động, chậm trễ, chỉ hành động khi sự việc đã đến gần, khác với "ôm cây đợi thỏ" ở chỗ còn có hành động "nhảy", còn "ôm cây đợi thỏ" là hoàn toàn bất động.

Từ đồng nghĩa (về mặt ý nghĩa phê phán)

• Bảo thủ, cứng nhắc: Không chịu thay đổi, không linh hoạt.
• Ảo tưởng, viển vông: Nuôi hy vọng không có cơ sở thực tế.
• Thụ động, ì trệ: Không chịu chủ động hành động.

Thành ngữ liên quan (có ý nghĩa đối lập hoặc tương phản)

• Liệu cơm gắp mắm: Biết lượng sức mình, hành động phù hợp với hoàn cảnh thực tế (trái nghĩa với sự cứng nhắc, mù quáng).
• Tùy cơ ứng biến: Linh hoạt thay đổi theo tình hình (trái nghĩa với sự bảo thủ).
• Được voi đòi tiên: Tham lam, được cái này lại đòi cái khác (khác về sắc thái, chỉ lòng tham, không phải sự thụ động chờ đợi).

1. Sách Hàn Phi Tử: Có người nước Tống một hôm đang cày ruộng, trong ruộng có một cây to, một con thỏ chạy đâm vào cây mà chết. Thấy vậy, người đó bèn bỏ cày, chạy lại ôm cây mong được thỏ nữa
2. Chuyện này chê người chí mọn không biết phân tích, cứ cứng nhắc làm việc một cách mù quáng, ngu tối
3. (Đừng lầm điển này với ấp cây.)