Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người lớn thuộc nữ giới (nói khái quát): Từ dùng để chỉ chung những người trưởng thành, có giới tính nữ.
   • Người phụ nữ (trong mối quan hệ với gia đình, xã hội): Từ này thường mang sắc thái chỉ vai trò, đặc điểm gắn với phụ nữ trong đời sống.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh. (Câu tục ngữ ca ngợi tinh thần chiến đấu của phụ nữ khi đất nước lâm nguy.)
  • Cô ấy là một người đàn bà đảm đang, tháo vát. (Chỉ một người phụ nữ có khả năng quán xuyến công việc gia đình.)
  • Những người đàn bà trong làng thường tụ tập giặt giũ bên bờ sông. (Chỉ một nhóm phụ nữ trưởng thành.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đàn bà" với sắc thái dân gian, khẩu ngữ: Từ này thường xuất hiện trong tục ngữ, ca dao, lời ăn tiếng nói dân gian, mang tính chất khái quát và đôi khi có sắc thái mộc mạc, so sánh với từ "phụ nữ" trang trọng hơn.
  • Lời nói đàn bà, gió thoảng ngoài tai. (Thành ngữ phản ánh một quan niệm cũ, xem nhẹ ý kiến của phụ nữ.)
• Dùng trong các cụm từ chỉ đặc trưng: Thường đi kèm với các tính từ chỉ phẩm chất, số phận.
  • Thân phận đàn bà, số kiếp đàn bà. (Chỉ về số phận, cuộc đời của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội nhất định.)

Biến thể và từ gần giống

• Đàn bà con gái (cụm danh từ): Cách nói khái quát chỉ phụ nữ nói chung, bao gồm cả người trẻ và người lớn tuổi.
  • Hội đàn bà con gái trong xóm rất đoàn kết.
• Đàn bà nước non (cụm danh từ, văn chương): Cách gọi mang tính văn học, chỉ người phụ nữ có sắc đẹp và ảnh hưởng.

Từ đồng nghĩa

• Phụ nữ: Từ đồng nghĩa, mang sắc thái trang trọng, lịch sự và tôn trọng hơn, thường dùng trong văn bản chính thức.
• Con gái: Thường chỉ người nữ giới trẻ tuổi hoặc chưa lập gia đình. Khi nói "con gái lớn" có thể ám chỉ người phụ nữ trưởng thành.
• Bà: Danh từ chỉ người phụ nữ lớn tuổi hoặc dùng làm tiếng xưng hô.

Từ trái nghĩa

• Đàn ông: Danh từ chỉ người lớn thuộc nam giới (nói khái quát).

Lưu ý sử dụng

• Từ "đàn bà" mang sắc thái khẩu ngữ, dân dã và đôi khi có thể mang hàm ý không trang trọng. Trong các ngữ cảnh cần sự tôn trọng hoặc trang trọng (văn bản hành chính, diễn văn), từ "phụ nữ" thường được ưu tiên sử dụng hơn.
• Việc sử dụng từ này có thể chịu ảnh hưởng của ngữ cảnh và thái độ của người nói. Cần chú ý để tránh gây cảm giác thiếu tôn trọng.

1. d. Người lớn thuộc nữ giới (nói khái quát). Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh (tng.).