Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Xảy ra hoặc được thực hiện vào thời điểm thích hợp, thuận lợi nhất: "đúng lúc" diễn tả một sự việc, hành động xảy ra vào khoảnh khắc cần thiết, mang lại hiệu quả cao hoặc tránh được hậu quả xấu.
   • Phù hợp với thời điểm, không sớm cũng không muộn: Nhấn mạnh tính chính xác về mặt thời gian so với một sự kiện hoặc nhu cầu cụ thể.

2. Trạng từ:

   • Một cách kịp thời, vào thời điểm thích hợp: Dùng để bổ nghĩa cho động từ, mô tả cách thức hành động được thực hiện.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Đây là một sự hỗ trợ rất đúng lúc. (Sự hỗ trợ này đến vào thời điểm chúng tôi cần nhất.)
  • Anh ấy luôn đưa ra những nhận xét đúng lúc. (Những nhận xét của anh ấy luôn phù hợp với tình huống và thời điểm.)

• Trạng từ:

  • Cơn mưa rào đến đúng lúc làm dịu đi cái nóng. (Cơn mưa đến vào lúc mọi người đang rất cần sự mát mẻ.)
  • Xin hãy xuất hiện đúng lúc nhé. (Hãy đến vào đúng giờ đã hẹn hoặc vào lúc cần thiết.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "vừa đúng lúc": Nhấn mạnh hơn về sự trùng hợp may mắn hoặc kịp thời đến mức khó tin.

  • Anh đến vừa đúng lúc tôi định gọi điện. (Anh đến ngay vào lúc tôi sắp sửa gọi điện cho anh.)

• "thật là đúng lúc": Thường dùng để bày tỏ sự hài lòng, nhẹ nhõm hoặc mỉa mai (tùy ngữ cảnh) về tính đúng thời điểm của sự việc.

  • Thật là đúng lúc! Tôi vừa hết tiền thì được nhận lương. (Biểu thị sự may mắn, nhẹ nhõm.)

Biến thể và từ gần giống

• Kịp thời (tính từ/trạng từ): Nhấn mạnh việc hành động xảy ra trước khi quá muộn, thường dùng trong ngữ cảnh khẩn cấp hoặc để ngăn chặn hậu quả.

  • Sự can thiệp kịp thời của cảnh sát. (Sự can thiệp không để chậm trễ.)

• Hợp thời (tính từ): Phù hợp với xu hướng, thời đại hoặc thời vụ, ít nhấn mạnh vào tính cấp thiết cụ thể hơn "đúng lúc".

  • Một chính sách hợp thời. (Một chính sách phù hợp với tình hình hiện tại.)

Từ đồng nghĩa

• Phải lúc: (Từ cổ hoặc văn chương) Đúng thời điểm.
• Đúng thời điểm: Có nghĩa tương tự, trang trọng hơn một chút.
• Hạp thời (phương ngữ Nam Bộ): Cách nói khác của "hợp thời".

Các cụm từ liên quan

• Trúng lúc: (Thông tục) Có nghĩa tương tự "đúng lúc", thường dùng để chỉ sự may mắn, tình cờ.

  • Anh gọi điện trúng lúc tôi đang ở nhà. (Anh gọi điện rất tình cờ và may mắn vào lúc tôi có mặt.)

• Chậm trễ: Trái nghĩa với "đúng lúc" và "kịp thời".

  • Việc chậm trễ này sẽ gây ra nhiều thiệt hại. (Việc không thực hiện đúng lúc/ kịp thời.)

Thành ngữ liên quan

• "Đúng lúc đúng chỗ": Nhấn mạnh sự phù hợp hoàn hảo cả về thời gian lẫn địa điểm/hoàn cảnh.

  • Lời động viên của cô ấy luôn đúng lúc đúng chỗ. (Lời động viên luôn đến vào thời điểm và tình huống cần thiết nhất.)

• "Mưa đúng lúc, nắng đúng thì": Thành ngữ nói về sự thuận lợi của thời tiết, từ đó ví von với những điều kiện thuận lợi, đúng đắn, mang lại kết quả tốt.