đế

Chiếc tượng được đặt trên một cái đế bằng đá cẩm thạch rất vững chãi.

Định nghĩa

Danh từ:
- Phần dưới cùng, có tác dụng đỡ, nâng đỡ hoặc làm chỗ tựa cho một vật: Phần cứng, thường bằng phẳng, được gắn vào đáy của một vật để giúp vật đó đứng vững hoặc để bảo vệ.
- Phần dưới cùng của giày, dép, tiếp xúc trực tiếp với mặt đất: Lớp vật liệu tạo nên đáy của giày, dép.
- (Cũ, ít dùng) Vua, hoàng đế (trong một số từ Hán Việt cố định): Chỉ người đứng đầu đế quốc trong lịch sử.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Chiếc tượng được đặt trên một cái đế bằng đá cẩm thạch rất vững chãi.
- Anh ấy phải thay đế giày vì nó đã mòn hết.
- Trong lịch sử, các bậc đế vương thường sống trong cung điện nguy nga.

Các cách sử dụng nâng cao

"Làm đế": (nghĩa bóng) đóng vai trò làm nền tảng, cơ sở cho cái khác.
- Những nghiên cứu cơ bản này làm đế cho các phát minh khoa học sau này.
"Đế quốc": (danh từ ghép) chỉ một quốc gia lớn mạnh, có lãnh thổ rộng và thường đi xâm lược, cai trị các dân tộc khác.
- Lịch sử thế giới đã chứng kiến sự hưng thịnh và suy tàn của nhiều đế quốc.

Biến thể và từ gần giống

Từ đồng nghĩa

Bệ: Phần dưới cùng, nâng đỡ một vật (thường dùng cho tượng, cột).
Socle (từ mượn tiếng Pháp): Bệ, đế (trong kiến trúc, nghệ thuật).
Đếm (trong ngữ cảnh khác, cần phân biệt): 'Đế' (nâng đỡ) và 'đếm' (tính số lượng) là hai từ hoàn toàn khác nhau về nghĩa và cách dùng.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

Không có cụm động từ (phrasal verbs) phổ biến nào trực tiếp hình thành từ danh từ 'đế'.

Thành ngữ liên quan

"Chân cứng đá mềm": (thành ngữ, có liên quan đến hình ảnh 'đế' giày dép) Ý chỉ sức khỏe tốt, có thể đi nhiều nơi, vượt qua khó khăn.
- Những nhà thám hiểm phải có sức khỏe chân cứng đá mềm.
"Đế vương": (từ ghép cố định) chỉ vua chúa, bậc quân vương.
- Giấc mơ đế vương của hắn ta cuối cùng cũng tan thành mây khói.

Từ có nhắc đến "đế"