Định nghĩa

1. Động từ:
   • Sống ẩn mình, lánh đời ở nơi hẻo lánh để tìm sự yên vui, thanh tịnh: Chỉ hành động tự nguyện rời xa chốn đô hội, danh lợi, tìm đến nơi vắng vẻ, yên tĩnh để sống một cuộc đời an nhàn, tự tại.
   • Sống ẩn cư: Một cách sống xa lánh thế tục, thường gắn với các bậc hiền triết, nho sĩ hoặc người tu hành.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Sau bao năm bon chen chốn quan trường, cụ đã quyết định về quê ẩn dật.
  • Ông ấy chọn ẩn dật nơi thâm sơn cùng cốc để tu tâm dưỡng tính.
  • "Vân Tiên nghe nói mới tường: Cũng trang ẩn dật biết đường thảo ngay." (Lục Vân Tiên)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lối sống ẩn dật": Chỉ một phong cách sống ẩn cư, xa lánh xã hội.
  • Lối sống ẩn dật của các đạo sĩ thể hiện sự từ bỏ dục vọng trần tục.
• "Bậc ẩn dật" / "Kẻ ẩn dật": Dùng để chỉ người đang sống ẩn cư.
  • Trong hang núi kia có một bậc ẩn dật đức độ, nhiều người tìm đến học đạo.

Biến thể và từ liên quan

• Ẩn cư (động từ): Có nghĩa tương tự, chỉ việc sống ẩn mình.
• Ẩn sĩ (danh từ): Người sống ẩn dật, ẩn cư.
• Độn thế (động từ): Lánh đời, trốn tránh việc đời (thường mang sắc thái mạnh hơn).
• Ở ẩn (động từ): Cách nói thông tục hơn về việc sống ẩn cư.

Từ đồng nghĩa

• Ẩn cư: Sống ẩn mình.
• Lánh đời: Tránh xa cuộc sống huyên náo nơi đô thị.
• Độn thế: Lánh mình khỏi thế tục.

Từ trái nghĩa

• Xuất thế: Ra đời, tham gia vào các việc đời (thường dùng trong đối lập với "ẩn dật").
• Nhập thế: Dấn thân vào đời sống xã hội, lo việc đời.
• Bon chen: Cố gắng giành giật, tranh đua trong cuộc sống.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn": Thường dùng để ca ngợi phẩm chất thanh cao của những người sống ẩn dật giữa chốn trần tục.
• "Độc thiện kỳ thân": (Một mình giữ cho thân mình trong sạch) - Một triết lý sống phù hợp với những người ẩn dật.

1. tt. (H. ẩn: kín; dật: yên vui) Yên vui ở một nơi hẻo lánh. Vân Tiên nghe nói mới tường: cũng trang ẩn dật biết đường thảo ngay (LVT).