Định nghĩa

1. Động từ:
   • Hành động tự do, phóng khoáng, không bị ràng buộc, không chịu khuất phục: Diễn tả hành động di chuyển, hoạt động một cách tự do, mạnh mẽ và không bị ai kiềm chế, thường với quy mô lớn hoặc khí thế ngang dọc.
   • Thể hiện sức mạnh, tài năng một cách rộng khắp: Dùng để nói về việc thi thố, vẫy vùng tài năng hoặc sức mạnh ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Đội kỵ binh tung hoành khắp chiến trường, khiến quân địch khiếp sợ.
  • Ông ấy đã từng tung hoành trong giới kinh doanh suốt mấy chục năm.
  • Cơn bão số 9 tung hoành dọc theo bờ biển miền Trung, gây thiệt hại nặng nề.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tung hoành ngang dọc": Cụm từ nhấn mạnh sự tự do, mạnh mẽ, không bị cản trở trong hành động.
  • Vị tướng tài ba ấy từng tung hoành ngang dọc trên khắp các mặt trận.
• "Tung hoành chốn trường văn trận bút": Cách nói văn chương, chỉ việc thể hiện tài năng văn chương một cách xuất sắc và nổi bật.
  • Nhà thơ ấy đã từng tung hoành chốn trường văn trận bút với những áng thơ bất hủ.

Biến thể và từ gần giống

• Tung tẩy (động từ): Hành động nhảy nhót, chạy nhảy một cách vui vẻ, tự do (thường dùng cho trẻ con hoặc động vật nhỏ). Mang sắc thái nhẹ nhàng, vui tươi hơn "tung hoành".
  • Lũ trẻ tung tẩy ngoài sân.
• Vẫy vùng (động từ): Vùng vẫy để thoát ra, thể hiện sức mạnh hoặc tài năng trong một hoàn cảnh khó khăn. Có thể mang nghĩa tương tự "tung hoành" nhưng thường gợi cảm giác bị trói buộc trước đó.
  • Con cá mập vẫy vùng trong lưới.

Từ đồng nghĩa

• Ngang dọc: (tính từ/ phó từ) Chỉ hành động tự do, không sợ hãi, không bị cản trở. Thường đi kèm với "tung hoành" để tạo thành cụm "tung hoành ngang dọc".
• Thao túng: (động từ) Kiểm soát, chi phối theo ý mình. Có phần nghĩa tương đồng về việc hành động tự do, nhưng "thao túng" thiên về khía cạnh điều khiển người khác và thường mang nghĩa tiêu cực.
• Tự do tự tại: (tính từ) Hoàn toàn tự do, thoải mái, không vướng bận. Có nghĩa rộng hơn, không nhất thiết nhấn mạnh đến hành động mạnh mẽ như "tung hoành".

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Không áp dụng trực tiếp cho từ này trong tiếng Việt)

Thành ngữ liên quan

• "Cá gặp nước, rồng gặp mây": Thành ngữ chỉ hoàn cảnh thuận lợi để phát huy hết tài năng, sức mạnh, có thể dùng trong ngữ cảnh tương tự "tung hoành".
  • Với tài năng ấy, anh ta như cá gặp nước, có thể tung hoành ở bất cứ đâu.

1. Nói hành động dọc ngang, không chịu khuất phục: Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành (K).