Định nghĩa

1. Động từ:
   • Giáng chức, hạ chức (từ cũ): Hành động của cấp trên (thường là nhà vua) hạ bậc, giảm chức vụ của một quan lại.
   • Chê bai, phê phán (nghĩa mở rộng, ít dùng): Chỉ trích, nói xấu một cách cay độc.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa chính: giáng chức):
  • Nhà vua nổi giận, đã biếm ông ấy xuống làm thứ sử một châu xa.
  • Trong lịch sử, nhiều vị quan thanh liêm cũng từng bị biếm chức vì dám can gián vua.
• Động từ (nghĩa mở rộng: chê bai):
  • Anh ta thích biếm nhẽ người khác bằng những lời lẽ chua ngoa.

Các cách sử dụng nâng cao

• "bị biếm": bị giáng chức, bị hạ chức.
  • Ông quan đó vì phạm lỗi nặng nên đã bị biếm.
• "biếm chức": giáng chức (thường dùng như một động từ ghép).
  • Lệnh biếm chức được ban ra khiến mọi người đều kinh ngạc.

Biến thể và từ gần giống

• Biếm họa (danh từ): Tranh vẽ có tính chất châm biếm, chế giễu.
  • Tờ báo đăng bức biếm họa về tình hình chính trị.
• Châm biếm (động từ/tính từ): Dùng lời lẽ, hình ảnh sắc sảo để phê phán, đả kích cái xấu.
  • Bài thơ mang giọng điệu châm biếm sâu cay.

Từ đồng nghĩa

• Giáng chức: Hạ bậc, hạ chức vụ.
• Hạ chức: Giảm chức vụ xuống thấp hơn.
• Chê bai (nghĩa mở rộng): Phê phán, chỉ trích.

Từ trái nghĩa

• Thăng chức: Nâng lên chức vụ cao hơn.
• Bổ nhiệm: Bổ nhiệm vào một chức vụ.
• Khen ngợi (đối lập với nghĩa mở rộng): Nói tốt, tán dương.

Thành ngữ liên quan

• "Biếm truất" (từ cũ): Vừa giáng chức vừa cách chức.
  • Sau vụ án, viên quan ấy bị biếm truất, đuổi về quê.

1. đgt. Giáng chức (cũ): Nguyễn Công Trứ là một ông quan đã từng bị biếm.