bụm

Cậu bé bụm nước suối mát lạnh để uống.

Định nghĩa

1. Động từ:

   • Dùng hai bàn tay khum lại để hứng, vốc, đựng lấy vật gì (thường là chất lỏng hoặc vật nhỏ, rời): Hành động chụm, khum hai lòng bàn tay lại với nhau để tạo thành một khoang chứa.
   • Dùng tay che, chắn lại: Hành động dùng bàn tay (thường là một tay) để che phủ, bao bọc lấy một bộ phận nào đó trên cơ thể.

2. Danh từ:

   • Lượng vật chất (thường là hạt, chất lỏng) chứa được trong lòng hai bàn tay khum lại: Đơn vị ước lượng dựa trên khoang tạo bởi hai lòng bàn tay úp vào nhau.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Cậu bé bụm nước suối mát lạnh để uống. (Hành động dùng hai tay khum lại hứng nước.)
  • Cô ấy bụm miệng cười, đôi mắt híp lại vì vui sướng. (Hành động dùng tay che miệng khi cười.)
  • Nghe tin ấy, anh ta chỉ biết bụm mặt khóc. (Hành động dùng hai tay che kín mặt.)

• Danh từ:

  • Bà cho gà ăn một bụm thóc. (Một lượng thóc ước chừng đầy hai lòng bàn tay khum lại.)
  • Chỉ còn lại một bụm gạo cuối cùng trong nhà. (Lượng gạo rất ít, có thể đong bằng hai bàn tay.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bụm miệng": dùng tay che miệng lại (thường để ngăn tiếng cười, tiếng nói hoặc thể hiện sự ngạc nhiên).
  • Cô bé bụm miệng khi nhận ra mình suýt lỡ lời.
• "bụm tai": dùng tay bịt chặt tai lại (để không nghe thấy âm thanh).
  • Tiếng động lớn khiến nó phải bụm tai lại.

Biến thể và từ gần giống

• Vốc (động từ): Hành động dùng bàn tay (một hoặc hai tay) hớt, lấy vật rời, hạt. "Vốc" thường nhấn mạnh động tác lấy lên, còn "bụm" nhấn mạnh trạng thái khum tay để đựng hoặc che.
  • Nó vốc một nắm kẹo từ trong túi ra.
• Nắm (danh từ/động từ): Lượng vật chứa vừa trong lòng bàn tay khép lại. "Nắm" thường dùng cho một tay, còn "bụm" thường hàm ý hai tay.
  • một nắm muối (một tay), một bụm nước (hai tay).

Từ đồng nghĩa

• Che (động từ): dùng vật gì đó để làm khuất đi. ("Bụm" là một cách "che" cụ thể bằng tay).
• Hứng (động từ): đưa vật chứa ra để đón lấy vật rơi hay chảy xuống. ("Bụm" là một cách "hứng" bằng hai bàn tay).

Thành ngữ liên quan

• Bụm mồm bụm miệng: (thành ngữ, thường dùng với ý chê) chỉ thói quen hay hành động che miệng khi nói hoặc cười một cách không tự nhiên, có vẻ giấu giếm.
  • Cứ nói toẹt ra đi, đừng có bụm mồm bụm miệng mãi!