câng
Định nghĩa
- Tính từ:
- Trơ tráo, vô liêm sỉ, không biết xấu hổ: "Câng" dùng để miêu tả thái độ hoặc bộ mặt của một người tỏ ra trơ trẽn, không còn biết giữ ý tứ hay hổ thẹn, thường sau khi đã làm điều gì sai trái hoặc không đúng.
- Ngang ngạnh, cứng đầu: Trong một số ngữ cảnh, "câng" còn có thể ám chỉ thái độ bướng bỉnh, không chịu tiếp thu.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Sai thì nhận lỗi, đừng có câng cái mặt lên mà cãi. (Sai thì phải nhận lỗi, đừng có trơ cái mặt ra mà cãi.)
- Nó làm hỏng việc mà vẫn tỏ ra câng như không có chuyện gì. (Nó làm hỏng việc mà vẫn tỏ ra trơ tráo như không có chuyện gì xảy ra.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Mặt câng": cụm từ thường dùng để chỉ bộ mặt trơ tráo, không biết ngượng.
- Nghe mọi người phê bình mà mặt nó vẫn câng. (Nghe mọi người phê bình mà mặt nó vẫn trơ ra.)
- "Câng cứng": nhấn mạnh mức độ trơ tráo, ngang ngạnh đến mức khó chấp nhận.
- Đứa bé hư hỏng, bảo mãi vẫn câng cứng không nghe. (Đứa bé hư, dặn mãi vẫn cứng đầu không nghe.)
Biến thể và từ gần giấng
- Câng câng (tính từ, tăng cấp): rất trơ tráo, vô liêm sỉ.
- Cái kiểu câng câng ấy chẳng ai ưa nổi. (Cái kiểu trơ trẽn ấy chẳng ai ưa nổi.)
- Trơ câng (tính từ): đồng nghĩa với "câng", nhấn mạnh sự trơ lì.
- Nó đã quen thói trơ câng mỗi khi bị phát hiện nói dối. (Nó đã quen thói trơ tráo mỗi khi bị phát hiện nói dối.)
Từ đồng nghĩa
- Trơ tráo: không biết xấu hổ, lì lợm.
- Vô liêm sỉ: không có sự hổ thẹn, mất hết liêm sỉ.
- Lì lợm: cứng đầu, khó bảo.
- Ngang ngạnh: bướng bỉnh, không chịu nghe lời.
Từ trái nghĩa
- Biết điều: hiểu chuyện, biết phải trái.
- Hổ thẹn: cảm thấy xấu hổ, ngượng ngùng.
- Mắc cỡ: e thẹn, ngại ngùng.
Thành ngữ, cụm từ liên quan
- Mặt dày mày dạn: thành ngữ chỉ người không biết xấu hổ, trơ tráo (nghĩa tương đồng nhưng mạnh hơn "câng").
- Phải mặt dày mày dạn lắm mới dám làm chuyện đó. (Phải trơ tráo lắm mới dám làm chuyện đó.)
- Trơ như mặt thớt: ví von chỉ sự trơ lì, không còn cảm giác (nghĩa mạnh, có tính so sánh).
- Nói mãi nó vẫn thản nhiên, trơ như mặt thớt. (Nói mãi nó vẫn thản nhiên, trơ ra như mặt thớt.)