Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có tính chất rất cứng, không thể uốn cong hoặc thay đổi hình dạng: "cứng ngắc" mô tả trạng thái vật chất hoặc cơ thể bị co cứng, mất đi sự mềm dẻo, linh hoạt.
   • Cứng nhắc, thiếu linh hoạt trong tư duy hoặc hành động: "cứng ngắc" còn được dùng để chỉ thái độ, phong cách hoặc cách ứng xử không tự nhiên, gượng gạo, thiếu sự uyển chuyển.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (vật chất):

  • Sau khi để tủ lạnh qua đêm, miếng thịt trở nên cứng ngắc. (Miếng thịt trở nên rất cứng, không thể cắt dễ dàng.)
  • Cánh tay anh ấy bị cứng ngắc sau khi tập tạ quá sức. (Cánh tay mất đi sự linh hoạt, khó cử động.)

• Tính từ (tư duy, hành động):

  • Phong cách viết của ông ấy quá cứng ngắc, không có chút sáng tạo nào. (Cách viết thiếu tự nhiên, gượng ép và không linh hoạt.)
  • Trong cuộc họp, thái độ của anh ta rất cứng ngắc, không chịu thay đổi quan điểm. (Thái độ thiếu mềm dẻo, bảo thủ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cứng ngắc vì lạnh": bị đông cứng do nhiệt độ thấp.

  • Đôi tay cô ấy cứng ngắc vì lạnh khi đứng ngoài trời tuyết. (Đôi tay trở nên cứng và khó cử động vì giá rét.)

• "nụ cười cứng ngắc": nụ cười gượng gạo, không tự nhiên.

  • Anh ta cố nở một nụ cười cứng ngắc để che giấu sự lo lắng. (Nụ cười thiếu chân thật, gượng ép.)

Biến thể và từ gần giống

• Cứng (tính từ): có độ rắn, khó biến dạng — nghĩa gốc của "cứng ngắc".

  • Tấm ván này rất cứng, không thể bẻ gãy. (Tấm ván có độ rắn chắc cao.)

• Ngắc (tính từ): cứng đờ, mất linh hoạt — thường đi kèm với "cứng" để nhấn mạnh.

  • Chân tay ngắc lại vì mỏi. (Chân tay trở nên cứng đờ vì mệt.)

• Cứng nhắc (tính từ): thiếu linh hoạt, máy móc — đồng nghĩa gần với "cứng ngắc" trong nghĩa trừu tượng.

  • Quy định quá cứng nhắc khiến nhân viên khó làm việc. (Quy định thiếu uyển chuyển, gây khó khăn.)

Từ đồng nghĩa

• Cứng đờ: trạng thái cứng đến mức không thể cử động.

  • Cơ thể cứng đờ vì sợ hãi. (Cơ thể mất khả năng cử động do sợ hãi.)

• Gượng gạo: thiếu tự nhiên, miễn cưỡng (thường về hành vi, lời nói).

  • Lời xin lỗi của anh ta nghe có vẻ gượng gạo. (Lời xin lỗi không chân thành, tự nhiên.)

• Rígide (từ mượn tiếng Pháp): cứng nhắc, không linh hoạt.

  • Phong cách lãnh đạo rigide không phù hợp với thời đại mới. (Phong cách lãnh đạo thiếu linh hoạt.)

Thành ngữ liên quan

• Cứng ngắc như đá: rất cứng, không thể thay đổi.
  • Quyết định của ông ấy cứng ngắc như đá, không ai lay chuyển được. (Quyết định vô cùng kiên định, không thể thay đổi.)