chín muồi

Những trái xoài trong vườn đã chín muồi, tỏa hương thơm ngát.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Chín hoàn toàn, đạt đến độ phát triển cao nhất (về quả, hạt): Dùng để chỉ trạng thái quả, hạt đã phát triển đầy đủ, có thể thu hoạch và sử dụng được.
   • Đạt đến mức độ phát triển đầy đủ, có thể bắt đầu hoặc thực hiện (về ý tưởng, tình hình, điều kiện): Dùng để chỉ thời điểm một kế hoạch, tình huống hay điều kiện nào đó đã phát triển đến mức sẵn sàng, thích hợp để hành động.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Những trái xoài trong vườn đã chín muồi, tỏa hương thơm ngát. (Những trái xoài trong vườn đã chín hoàn toàn, tỏa hương thơm ngát.)
  • Thời cơ cho cuộc cách mạng đã chín muồi. (Thời cơ cho cuộc cách mạng đã đạt đến mức độ phát triển đầy đủ, có thể hành động.)
  • Sau nhiều năm nghiên cứu, ý tưởng của anh ấy cuối cùng cũng đã chín muồi. (Sau nhiều năm nghiên cứu, ý tưởng của anh ấy cuối cùng cũng đã đạt đến độ hoàn thiện, sẵn sàng để triển khai.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đến độ chín muồi": đạt đến điểm hoàn thiện, điểm cao nhất của sự phát triển.
  • Mâu thuẫn trong xã hội đã phát triển đến độ chín muồi. (Mâu thuẫn trong xã hội đã phát triển đến mức độ cao nhất, có thể dẫn đến biến đổi.)
• "sự chín muồi" (danh từ hóa): trạng thái đã chín muồi.
  • Chúng ta cần chờ đợi sự chín muồi của thời cơ. (Chúng ta cần chờ đợi thời cơ đạt đến trạng thái có thể hành động.)

Biến thể và từ gần giống

• Chín (tính từ): chỉ trạng thái quả, hạt đã phát triển đủ để ăn được; hoặc (nghĩa bóng) là đạt đến trình độ thành thục, thuần thục (ví dụ: tay nghề chín, suy nghĩ chín).
• Thuần thục (tính từ): thành thạo, điêu luyện (thường dùng cho kỹ năng, không dùng cho quả).
• Hoàn thiện (tính từ): đầy đủ, trọn vẹn, không còn thiếu sót (thường dùng cho ý tưởng, sản phẩm).

Từ đồng nghĩa

• Chín rục: chín đến mức nhũn ra (nghĩa đen mạnh hơn "chín muồi", ít dùng trong nghĩa bóng).
• Đã tới thời: đã đến thời điểm thích hợp (thường dùng cho nghĩa bóng về thời cơ).

Từ trái nghĩa

• Xanh: chưa chín (nghĩa đen); non nớt, chưa phát triển đầy đủ (nghĩa bóng).
• Non: chưa chín, chưa đạt đến độ phát triển cần thiết.
• Chưa chín muồi: chưa đạt đến độ phát triển hoàn toàn, chưa sẵn sàng.

Thành ngữ liên quan

• "Quả chín muồi tự rụng": Thành ngữ ám chỉ khi sự việc đã phát triển đến mức độ hoàn toàn, tất yếu sẽ xảy ra hoặc kết thúc một cách tự nhiên.
  • Đừng vội vàng, hãy kiên nhẫn chờ đợi, quả chín muồi tự rụng. (Đừng vội vàng, hãy kiên nhẫn chờ đợi, khi điều kiện đã hoàn toàn thì kết quả sẽ đến một cách tự nhiên.)