Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Mờ mờ tối, dở tối dở sáng: Dùng để miêu tả trạng thái ánh sáng yếu ớt, không rõ ràng, thường vào lúc giao thời giữa ngày và đêm (hoàng hôn) hoặc giữa đêm và ngày (bình minh).
   • Không vững vàng, không đều đặn, thiếu định hướng: Dùng để miêu tả động tác, dáng đi hoặc chuyển động loạng choạng, không chắc chắn, thường do thiếu ánh sáng, say xỉn, hoặc thể trạng yếu.

Ví dụ sử dụng

• Về ánh sáng:

  • Trời vừa chập choạng tối, mọi người bắt đầu trở về nhà.
  • Ánh sáng chập choạng của hoàng hôn phủ lên mặt hồ một màu tím nhạt.

• Về động tác, dáng đi:

  • Ông cụ đi chập choạng trong đêm tối, tay chống gậy.
  • Người say rượu bước những bước chập choạng trên vỉa hè.
  • Con dơi bay chập choạng giữa những tán cây.

Các cách sử dụng nâng cao

• "châp chà chập choạng": Dạng láy điệp, nhấn mạnh hơn mức độ loạng choạng, không vững.

  • Sau cơn sốt, anh ấy đứng dậy châp chà chập choạng như người mất hồn.

• Dùng trong văn học để tả cảnh hoặc tâm trạng mơ hồ, bất định.

  • Tương lai phía trước còn chập choạng như ánh sáng lúc hoàng hôn.

Biến thể và từ gần giạng

• Chập chờn (tính từ): Thường dùng cho ánh sáng hoặc hình ảnh lúc ẩn lúc hiện, không ổn định (ví dụ: , ). Khác với "chập choạng" thiên về sự mờ tối của ánh sáng hoặc sự không vững của động tác.
• Loạng choạng (tính từ): Gần nghĩa với nghĩa thứ hai của "chập choạng", chỉ dáng đi, động tác xiêu vẹo, sắp ngã.

Từ đồng nghĩa

• Về ánh sáng: Lờ mờ, mờ ảo, nhập nhoạng, tà dương (chỉ hoàng hôn).
• Về động tác: Loạng choạng, lảo đảo, xiêu vẹo, bước không vững.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Đi như ma đuổi / chạy như ma đuổi: Thành ngữ chỉ chạy rất nhanh, trái ngược với trạng thái "chập choạng".
• Giữa chừng xuân / nửa chừng xuân: Cụm từ chỉ trạng thái dang dở, có thể dùng ẩn dụ tương tự "chập choạng" cho những thứ chưa rõ ràng, chưa định hình.

1. 1 t. Mờ mờ tối, dở tối dở sáng (thường nói về lúc chiều tối). Trời vừa chập choạng tối. Ánh sáng chập choạng của hoàng hôn.
2. 2 t. Có những động tác không vững, không đều, không định hướng được khi di chuyển. Đi chập choạng trong đêm tối. Cánh dơi bay chập choạng.