Định nghĩa

1. Trạng từ (từ/cụm từ tình thái):
   • Biểu thị sự nghi ngờ, hoài nghi về tính hợp lý hoặc khả năng xảy ra của một điều gì đó; dùng để đặt câu hỏi tu từ, bày tỏ sự ngạc nhiên hoặc không tin tưởng. Từ này thường đứng ở đầu câu, dùng để phản bác một ý kiến, một khả năng nghe có vẻ vô lý hoặc khó chấp nhận.
   • Biểu thị sự suy đoán, phỏng đoán với ý nghi ngờ. Dùng khi người nói đưa ra một giả định nhưng tự thấy nó khó xảy ra hoặc không mong muốn.

Ví dụ sử dụng

• Biểu thị sự nghi ngờ, hoài nghi:
  • Chẳng lẽ cậu không biết tin này sao? (Thể hiện sự ngạc nhiên, khó tin rằng người nghe lại không biết.)
  • Chẳng lẽ chúng ta lại bỏ cuộc giữa chừng? (Bày tỏ sự phản đối, cho rằng việc bỏ cuộc là điều không nên, không hợp lý.)
• Biểu thị sự suy đoán với ý nghi ngờ:
  • Trời mưa to thế này, chẳng lẽ cô ấy không đến? (Người nói đoán rằng cô ấy có thể không đến nhưng nói với sắc thái lo lắng, không chắc chắn.)
  • Đèn văn phòng tắt hết, chẳng lẽ mọi người đã về hết rồi? (Đưa ra khả năng dựa trên tình huống quan sát được.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chẳng lẽ... ư?/sao?": Kết hợp với các từ để hỏi cuối câu nhằm nhấn mạnh sự nghi vấn, băn khoăn.
  • Chẳng lẽ anh ta nói dối chúng ta ư? (Thể hiện sự khó tin và chất vấn.)
• Dùng trong câu cảm thán, biểu lộ cảm xúc mạnh: Thường thể hiện sự thất vọng, sốc hoặc không thể chấp nhận.
  • Chẳng lẽ! Sao cậu có thể làm thế! (Câu rút gọn, biểu lộ sự bàng hoàng, không tin nổi.)

Biến thể và từ gần giống

• Lẽ nào: Có nghĩa và cách dùng tương tự "chẳng lẽ", thường dùng trong văn viết hoặc lối nói trang trọng hơn một chút.
  • Lẽ nào chúng ta lại im lặng?
• Hay là: Dùng để đưa ra giả thiết hoặc lựa chọn, nhưng không mang sắc thái nghi ngờ mạnh như "chẳng lẽ".
  • Hay là chúng ta nên đi sớm?
• Phải chăng: Từ dùng để hỏi, nghi vấn về một khả năng, thường dùng trong văn viết hoặc lời nói có tính suy tư.
  • Phải chăng đây là một sai lầm?

Từ đồng nghĩa

• Không lẽ: Cùng nghĩa, cùng cách dùng với "chẳng lẽ".
  • Không lẽ chuyện đó là thật?
• Đâu có lẽ nào: Cụm từ nhấn mạnh hơn ý phủ định, khẳng định điều đó không thể xảy ra.
  • Đâu có lẽ nào tôi quên được ngày hôm đó.

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

Không áp dụng trực tiếp cho từ/cụm từ tình thái này.

Thành ngữ liên quan

Không có thành ngữ cố định nào sử dụng từ "chẳng lẽ".