Định nghĩa

1. Động từ (thường dùng phụ sau động từ khác):
   • Làm một cách qua loa, hình thức, chỉ cốt cho có mà thôi, không thực tâm hoặc không đầy đủ. Hành động này thường được thực hiện để đối phó, tuân thủ một cách thức hoặc quy định nào đó một cách miễn cưỡng, không xuất phát từ mục đích thực sự.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (dùng phụ sau):
  • Anh ấy chỉ làm chiếu lệ cho xong việc, chứ không quan tâm đến chất lượng.
  • Cuộc họp diễn ra rất nhanh, mọi người chỉ phát biểu chiếu lệ vài câu.
  • Cô ấy hỏi thăm chiếu lệ về sức khỏe của tôi, rồi vội vã đi ngay.

Các cách sử dụng nâng cao

• "chiếu lệ" thường đi kèm với các động từ chỉ hành động cụ thể như: để nhấn mạnh tính chất hình thức, đối phó của hành động đó.
  • Việc kiểm tra an toàn chỉ được thực hiện chiếu lệ trước khi đoàn thanh tra đến.
• Có thể dùng để miêu tả thái độ hoặc một sự việc mang tính chất tượng trưng.
  • Lời xin lỗi của anh ta nghe rất chiếu lệ, không chút thành ý.

Biến thể và từ gần giống

• Hình thức (tính từ): thiên về vẻ bề ngoài, không đi vào thực chất.
  • Một buổi lễ hình thức và ngắn gọn.
• Qua loa (tính từ/ phó từ): làm sơ sài, cẩu thả, không kỹ lưỡng.
  • Anh ta làm việc rất qua loa.
• Đối phó (động từ): tìm cách giải quyết cho xong, không xuất phát từ mục đích thực sự.
  • Học đối phó sẽ không mang lại kiến thức thực sự.

Từ đồng nghĩa

• Lấy lệ: (thường dùng) làm cho có, cho đủ lệ, cho khỏi bị chê trách.
• Cho có: làm một cách miễn cưỡng, không tự nguyện hoặc không nghiêm túc.
• Làm cho xong chuyện: thực hiện với mục đích chính là kết thúc việc, không quan tâm đến chất lượng.

Từ trái nghĩa

• Tận tâm: hết lòng, dồn hết tâm sức vào việc gì.
• Chu đáo: làm cẩn thận, đầy đủ mọi mặt.
• Nghiêm túc: làm một cách đúng đắn, nghiêm chỉnh, có trách nhiệm.
• Thực chất: tập trung vào nội dung, bản chất thật sự, không hình thức.

Thành ngữ/ Cách diễn đạt liên quan

• Có còn hơn không: Thường dùng để biện minh hoặc an ủi về một việc làm chiếu lệ, ý nói làm dù ít hay hình thức thì cũng tốt hơn là không làm gì cả.
  • Dù chỉ là hành động chiếu lệ, nhưng có còn hơn không.
• Làm cho có lệ: Cách nói khác của "làm chiếu lệ", nhấn mạnh việc tuân theo một thói quen hay quy định một cách máy móc.
  • Mùng một cũng phải đi lễ cho có lệ.

1. đg. (thường dùng phụ sau đg.). Chỉ theo lệ, cốt cho có mà thôi. Làm chiếu lệ. Hỏi thăm vài câu chiếu lệ.