Định nghĩa

1. Động từ:

   • Đoán trước, nhận định trước về một việc sẽ xảy ra trong tương lai: Hành động sử dụng kiến thức, kinh nghiệm hoặc phân tích để đưa ra ý kiến về sự việc, kết quả chưa diễn ra.
   • Ước lượng, phỏng đoán có cơ sở: Đưa ra một kết luận hoặc hình dung về tương lai dựa trên các dấu hiệu, thông tin hiện có.

2. Danh từ:

   • Điều đã được đoán trước, ý kiến nhận định về tương lai: Kết quả của quá trình suy luận, phán đoán về một sự kiện sắp tới.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:

  • Các chuyên gia kinh tế dự đoán tăng trưởng GDP năm nay sẽ đạt khoảng 6%.
  • Không ai có thể dự đoán chính xác 100% thời tiết ngày mai.
  • Anh ấy dự đoán rằng đội nhà sẽ giành chiến thắng.

• Danh từ:

  • Dự đoán của cô ấy về diễn biến câu chuyện hoàn toàn chính xác.
  • Mọi việc diễn ra đúng như dự đoán.
  • Đó chỉ là một dự đoán mang tính cá nhân, chưa có căn cứ khoa học.

Các cách sử dụng nâng cao

• "dự đoán thiên tài": sự tiên đoán chính xác và sáng suốt một cách xuất chúng, thường dùng để ca ngợi.

  • Những dự đoán thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vận mệnh đất nước đã trở thành hiện thực.

• "dự đoán xu hướng": việc đoán trước chiều hướng phát triển, thay đổi của một hiện tượng, lĩnh vực.

  • Công việc của anh ấy là phân tích số liệu và dự đoán xu hướng thị trường chứng khoán.

Biến thể và từ liên quan

• Dự báo (động từ/danh từ): Thường dùng trong các lĩnh vực có tính khoa học, hệ thống hơn như thời tiết, kinh tế vĩ mô.
• Tiên đoán (động từ/danh từ): Mang sắc thái trang trọng, hơi thiên về khả năng đặc biệt hoặc cảm quan.
• Phỏng đoán (động từ/danh từ): Nhấn mạnh tính chất ước chừng, suy luận dựa trên khả năng có thể xảy ra, đôi khi ít cơ sở hơn .
• Đoán định (động từ): Từ trang trọng, chỉ việc suy xét để đưa ra phán đoán, quyết định.

Từ đồng nghĩa

• Đoán trước: (Động từ) Nghĩa gần nhất, nhấn mạnh yếu tố thời gian "trước".
• Tiên liệu: (Động từ) Từ Hán Việt, chỉ việc tính toán, lo liệu trước cho tương lai.
• Tiên tri: (Động từ/Danh từ) Thường dùng trong ngữ cảnh tôn giáo, huyền bí hoặc văn chương, chỉ khả năng biết trước tương lai một cách siêu nhiên.

Các cụm từ liên quan

• Dự đoán kết quả: Đoán trước kết quả của một cuộc thi, trận đấu, sự kiện.
  • Rất khó để dự đoán kết quả của một trận đấu cân bằng.
• Dự đoán tương lai: Hành động hình dung về những gì sẽ xảy ra trong thời gian sắp tới.
  • Khoa học giúp chúng ta dự đoán tương lai chính xác hơn là bói toán.

Thành ngữ, cách nói liên quan

• "Đúng như dự đoán": Một cách nói khẳng định sự chính xác của điều đã được nói trước đó.
  • Cơn bão đã đổ bộ vào miền Trung, đúng như dự đoán của Trung tâm Khí tượng Thủy văn.
• "Trái với dự đoán": Chỉ sự việc xảy ra khác với, ngược lại với điều đã được nghĩ trước đó.
  • Trái với dự đoán của nhiều người, đội yếu thế hơn lại giành chiến thắng.

1. đgt. (H. dự: từ trước; đoán: nhận định trước) Đoán trước một việc sẽ xảy ra: Những điều phái đoàn Đà-lạt đã dự đoán đều đúng (HgXHãn). // dt. Điều đoán trước: Đúng như dự đoán thiên tài của Bác Hồ (Đỗ Mười).