gây gấy

Thân thiện

Một em bé bị gây gấy sốt nằm trên giường.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Cảm giác nóng nhẹ, âm ỉ trên cơ thể, thường là dấu hiệu bắt đầu của cơn sốt: "gây gấy" diễn tả cảm giác nóng ran khó chịu, thường thấy ở trán, mặt hoặc toàn thân, báo hiệu thân nhiệt đang tăng lên.
   • (Nghĩa mở rộng) Cảm giác bứt rứt, khó chịu âm ỉ: Đôi khi dùng để ví von cảm giác bồn chồn, không yên trong lòng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Em bé trán hơi gây gấy, có lẽ sắp sốt. (Trán em bé hơi nóng ran, có lẽ sắp bị sốt.)
  • Tôi thấy người gây gấy, nên đã uống thuốc cảm ngay. (Tôi thấy trong người nóng âm ỉ, nên đã uống thuốc cảm ngay.)
  • Nghe tin đó, lòng anh ta cứ gây gấy không yên. (Nghe tin đó, lòng anh ta cứ bồn chồn, khó chịu không yên.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "gây gấy sốt": cụm từ cố định, chỉ cảm giác nóng người là dấu hiệu khởi phát của cơn sốt.
  • Có triệu chứng gây gấy sốt thì nên nghỉ ngơi. (Có triệu chứng nóng người báo hiệu sốt thì nên nghỉ ngơi.)

Biến thể và từ gần giống

• Ngây ngấy: Từ đồng nghĩa, cùng chỉ cảm giác nóng nhẹ, âm ỉ (thường dùng trong văn chương hoặc một số phương ngữ).

  • Trời nóng khiến da mặt cô ấy ngây ngấy. (Trời nóng khiến da mặt cô ấy nóng bừng lên.)

• Âm ỉ: Tính từ, chỉ cảm giác đau hoặc khó chịu kéo dài ở mức độ nhẹ, có thể dùng trong ngữ cảnh tương tự.

  • Cơn đau đầu âm ỉ suốt buổi chiều. (Cơn đau đầu kéo dài âm ỉ suốt buổi chiều.)

Từ đồng nghĩa

• Nóng ran: Cảm giác nóng rõ rệt và mạnh hơn.
• Bức bối: Chỉ cảm giác nóng nực, khó chịu (thường do thời tiết hoặc tâm trạng).
• Bồn chồn: Chỉ trạng thái tâm lý lo lắng, không yên (nghĩa mở rộng của "gây gấy").

Lưu ý sử dụng

• Từ "gây gấy" chủ yếu được dùng trong văn nói hoặc văn viết mang tính đời thường, ít dùng trong văn bản khoa học chính thức.
• Thường đi kèm với các từ chỉ bộ phận cơ thể như "trán", "mặt", "người" để làm rõ đối tượng.
• Cụm từ "gây gấy sốt" là cách dùng phổ biến và tự nhiên nhất của từ này.

Học thuật

1. Nh. Ngây ngấy: Gây gấy sốt.