gạch nối

Thân thiện

Từ "Tây Ban Nha" có hai gạch nối giữa các âm tiết.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Dấu gạch ngang ngắn (-): Một dấu câu có hình dạng một đường gạch ngang ngắn, được sử dụng để nối các thành phần (từ tố) trong một từ ghép hoặc một tên riêng được phiên âm từ ngôn ngữ khác.
   • Vai trò kết nối: Dấu này biểu thị mối liên hệ chặt chẽ giữa các bộ phận được nối với nhau, tạo thành một đơn vị thống nhất về nghĩa hoặc cách đọc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Từ "Việt Nam" khi phiên âm sang tiếng nước ngoài thường được viết có "gạch nối": Viet-Nam.
  • Khi viết các từ mượn đa âm tiết, chúng ta nên dùng "gạch nối" giữa các âm tiết, ví dụ: ra-đi-ô, ca-fe.
  • Trong tên địa lý "Băng-la-đét", có hai "gạch nối".

Các cách sử dụng nâng cao

• Trong thuật ngữ chuyên môn: Trong ngôn ngữ học, "gạch nối" được dùng để phân tích cấu tạo từ, nối các hình vị (morpheme) trong một từ phức.
  • Phân tích từ "vui vẻ" thành "vui-vẻ" bằng cách dùng "gạch nối".
• Trong tin học: Khi đặt tên tệp hoặc biến số, "gạch nối" đôi khi được dùng thay cho dấu cách.
  • Tên tệp "bai-viet-mau.txt" sử dụng "gạch nối" để ngăn cách các từ.

Biến thể và từ liên quan

• Dấu nối: Cách gọi khác, có ý nghĩa tương tự như "gạch nối".
• Dấu gạch ngang (—): Là một dấu câu dài hơn, có chức năng khác (thường dùng để ngắt câu, liệt kê, hoặc chú thích), không nên nhầm lẫn với "gạch nối" ngắn.
• Từ ghép có gạch nối: Là một loại từ được cấu tạo từ hai hoặc nhiều từ đơn, được nối với nhau bằng dấu gạch nối (ví dụ: nhà-văn-hóa, xanh-biếc).

Từ đồng nghĩa

• Dấu nối: Từ đồng nghĩa trực tiếp, cùng chỉ loại dấu câu này.
• Trait d'union: Từ mượn tiếng Pháp, có nghĩa tương đương.

Cụm từ liên quan

• Đánh dấu gạch nối: Hành động chèn dấu gạch nối vào văn bản.
  • Bạn cần "đánh dấu gạch nối" vào giữa các âm tiết của từ này.
• Thiếu gạch nối: Trạng thái một từ hoặc cụm từ cần có nhưng lại không có dấu gạch nối.
  • Cách viết đó bị coi là sai vì "thiếu gạch nối".

Lưu ý sử dụng

• Khác với dấu gạch ngang: Cần phân biệt rõ "gạch nối" (ngắn, dùng để nối từ) với "dấu gạch ngang" (dài hơn, dùng trong câu). Trong nhiều phông chữ, "gạch nối" có độ dài bằng một nửa "dấu gạch ngang".
• Xu hướng hiện đại: Trong tiếng Việt hiện đại, xu hướng bỏ "gạch nối" trong các từ thuần Việt đang phổ biến (ví dụ: viết "nhà văn" thay vì "nhà-văn"). Tuy nhiên, với từ phiên âm nước ngoài, việc dùng "gạch nối" vẫn được khuyến khích để thể hiện rõ cách đọc.

Học thuật

1. dt Dấu gạch ngang ngắn đặt ở giữa những từ tố của một từ hay của một tên riêng về địa lí: Những từ ngoại quốc đa tiết phiên âm nên đặt gạch nối giữa các từ tố, như Pa-ri có một gạch nối, Tây-ban-nha có hai gạch nối.