hành pháp

Định nghĩa

Danh từ:
- Quyền thi hành pháp luật, cơ quan thi hành pháp luật: "Hành pháp" là một trong ba quyền cơ bản trong mô hình tam quyền phân lập, chỉ quyền lực và cơ quan có trách nhiệm đưa pháp luật vào thực tiễn, quản lý và điều hành các công việc của nhà nước.
- Hệ thống các cơ quan chấp hành: Chỉ toàn bộ hệ thống các cơ quan từ trung ương đến địa phương có chức năng thực thi pháp luật và chính sách.
Động từ (ít dùng):
- Hành động thi hành pháp luật: Hành động thực thi, áp dụng pháp luật vào đời sống xã hội.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Quyền hành pháp ở nước ta thuộc về Chính phủ. (Quyền thi hành pháp luật ở nước ta thuộc về Chính phủ.)
- Sự độc lập giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp là nguyên tắc quan trọng. (Sự độc lập giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp là nguyên tắc quan trọng.)
- Cơ quan hành pháp phải hoạt động dưới sự kiểm soát của pháp luật. (Cơ quan thi hành pháp luật phải hoạt động dưới sự kiểm soát của pháp luật.)

Các cách sử dụng nâng cao

"tam quyền phân lập": mô hình tổ chức quyền lực nhà nước với ba nhánh độc lập: lập pháp (làm luật), hành pháp (thi hành luật) và tư pháp (xét xử).
"quyền hành pháp": thuật ngữ chính trị - pháp lý chỉ quyền lực thực thi pháp luật và điều hành đất nước.
"cơ cấu hành pháp": chỉ cách thức tổ chức, sắp xếp bộ máy các cơ quan thực thi quyền lực nhà nước.

Biến thể và từ liên quan

Hành chính (danh từ): hoạt động quản lý, điều hành công việc của nhà nước, thường là một bộ phận chức năng của hành pháp.
Lập pháp (danh từ): quyền làm luật, cơ quan làm luật (như Quốc hội).
Tư pháp (danh từ): quyền xét xử, cơ quan xét xử (như Tòa án).

Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa

Quyền hành pháp: quyền thi hành pháp luật, quyền chấp hành.
Cơ quan chấp hành: cơ quan hành pháp, bộ máy hành chính nhà nước (trong một số ngữ cảnh).

Các cụm từ liên quan

Bộ máy hành pháp: chỉ toàn thể hệ thống các cơ quan thực thi quyền lực nhà nước từ trung ương đến địa phương.
Ngành hành pháp: một cách gọi khác của hệ thống các cơ quan hành pháp.

Thuật ngữ chuyên ngành

Trong khoa học chính trị và luật học, "hành pháp" (executive) thường được đối chiếu và phân biệt rõ ràng với "lập pháp" (legislative) và "tư pháp" (judiciary).