Định nghĩa

1. Liên từ:
   • Nếu như, nếu mà: Dùng để giới thiệu một điều kiện, biểu thị rằng một sự việc sẽ xảy ra hoặc một hành động sẽ được thực hiện khi một điều kiện nào đó được đáp ứng.
   • Đã là, hễ đã là: Dùng để nhấn mạnh một sự thật hiển nhiên, một lẽ tất nhiên xuất phát từ bản chất, phẩm chất của chủ thể.

Ví dụ sử dụng

• Với nghĩa "nếu như, nếu mà":

  • Hễ trời mưa, đường sẽ rất trơn. (Nếu trời mưa, đường sẽ rất trơn.)
  • Hễ anh ấy gọi, tôi sẽ đến ngay. (Nếu anh ấy gọi, tôi sẽ đến ngay.)
  • "Máu tham hễ thấy hơi đồng là mê" (Truyện Kiều). (Tính tham lam, hễ thấy có mùi tiền là mê đắm.)

• Với nghĩa "đã là":

  • Hễ là học sinh thì phải chăm chỉ học hành. (Đã là học sinh thì phải chăm chỉ học hành.)
  • Hễ là người Việt Nam, ai cũng nhớ ngày Giỗ Tổ. (Đã là người Việt Nam, ai cũng nhớ ngày Giỗ Tổ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Hễ... thì..." / "Hễ... là...": Cấu trúc thường gặp để nối mệnh đề điều kiện và mệnh đề kết quả, diễn tả một quan hệ nhân quả hoặc thói quen lặp lại.

  • Hễ tôi đi làm về muộn là mẹ tôi lo lắng. (Mỗi khi tôi đi làm về muộn, mẹ tôi đều lo lắng.)
  • Hễ cô ấy cười thì mọi người đều vui theo. (Mỗi khi cô ấy cười, mọi người đều vui theo.)

• "Hễ mà": Cách nói nhấn mạnh ý điều kiện, thường dùng trong khẩu ngữ.

  • Hễ mà anh đến trễ một phút thôi, chúng tôi sẽ đi trước đấy. (Nếu mà anh đến trễ một phút thôi, chúng tôi sẽ đi trước đấy.)

Biến thể và từ gần giống

• Nếu: Liên từ chỉ điều kiện, có thể thay thế "hễ" trong nhiều ngữ cảnh nhưng ít thể hiện sự lặp lại hơn.
  • Nếu trời mưa, chúng ta sẽ ở nhà.
• Mỗi khi: Cụm từ nhấn mạnh sự lặp lại của điều kiện và kết quả.
  • Mỗi khi tôi nhớ đến quê hương, lòng tôi lại bồi hồi.
• Miễn là: Liên từ chỉ điều kiện cần đáp ứng, với sắc thái "chỉ cần".
  • Bạn làm gì cũng được, miễn là đừng gây ồn.

Từ đồng nghĩa

• Nếu: Giả định một điều kiện.
• Giá mà: Ước đoán, giả định (thường dùng cho điều ước, tiếc nuối).
• Mỗi lần: Chỉ sự lặp lại của sự việc.

Các cụm từ liên quan

• Hễ có dịp: Mỗi khi có cơ hội.
  • Hễ có dịp về quê, tôi lại ra thăm cánh đồng lúa.
• Hễ ai: Bất cứ ai, nếu ai đó.
  • Hễ ai giúp đỡ mình, mình phải nhớ ơn.

1. lt 1. Nếu như; Nếu mà: Mụ càng tô lục chuốt hồng, máu tham hễ thấy hơi đồng là mê (K); Hễ trời có mắt thì ta lệ gì (NĐM) 2. Đã là: Hễ là người thì phải có hiếu với cha mẹ.