Định nghĩa

1. Động từ:
   • Tỉnh lại, lấy lại ý thức sau một trạng thái mê man, bất tỉnh: Chỉ trạng thái một người từ chỗ mất ý thức (do bệnh tật, tai nạn, ngất xỉu) trở lại trạng thái tỉnh táo, có nhận thức.
   • Tỉnh ngộ, nhận ra lẽ phải sau một thời gian mắc sai lầm hoặc lầm đường lạc lối: Chỉ sự thay đổi về nhận thức, từ bỏ những suy nghĩ hoặc hành động sai trái để trở về với lẽ phải.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (Nghĩa 1 - Tỉnh lại sau mê man):

  • Sau nhiều giờ hôn mê, bệnh nhân cuối cùng đã hồi tỉnh.
  • Người bị ngã xe được đưa vào bệnh viện và may mắn hồi tỉnh nhanh chóng.

• Động từ (Nghĩa 2 - Tỉnh ngộ):

  • Sau khi nghe lời khuyên chân thành, anh ấy đã hồi tỉnh và quyết định thay đổi cuộc đời.
  • Cần có một sự kiện lớn để hắn hồi tỉnh và nhận ra những việc mình làm là sai trái.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sự hồi tỉnh" (Danh từ): Chỉ hành động hoặc quá trình trở lại trạng thái tỉnh táo, ý thức.

  • Sự hồi tỉnh của nền kinh tế sau khủng hoảng là một tín hiệu đáng mừng. (Dùng theo nghĩa bóng, chỉ sự phục hồi).

• Dùng trong văn chương, báo chí: Thường dùng để miêu tả sự thức tỉnh về tinh thần, tư tưởng hoặc của một cộng đồng.

  • Bài báo đó như một hồi chuông cảnh tỉnh, giúp công chúng hồi tỉnh về một vấn đề xã hội.

Biến thể và từ gần giống

• Tỉnh lại: Từ gần nghĩa, thường dùng trong ngữ cảnh thông thường hơn, ít mang sắc thái trang trọng như "hồi tỉnh".
• Tỉnh táo: Trạng thái có đầy đủ ý thức và khả năng nhận thức, là kết quả của việc "hồi tỉnh".
• Tỉnh ngộ: Từ chuyên dùng cho nghĩa thứ hai của "hồi tỉnh", chỉ sự nhận ra lỗi lầm và sửa chữa.

Từ đồng nghĩa

• Tỉnh dậy: (Thường dùng cho việc thức dậy sau giấc ngủ, đôi khi dùng cho việc tỉnh lại sau cơn mê).
• Phục hồi ý thức: Cụm từ mang tính chuyên môn, y khoa.
• Giác ngộ: (Thường dùng cho sự hiểu ra chân lý, có phần trang trọng và triết lý hơn).

Các cụm từ liên quan

• Làm hồi tỉnh: Hành động giúp ai đó tỉnh lại.
  • Liều thuốc giải độc đã làm hồi tỉnh người bệnh.
• Thức tỉnh: Nhấn mạnh đến việc chủ động thoát khỏi trạng thái mê muội, thường về tinh thần.
  • Anh ta cần được thức tỉnh về sự nguy hiểm của ma túy.

Thành ngữ liên quan

• "Chuông cảnh tỉnh": Điều gì đó có tác dụng làm cho người ta phải suy nghĩ lại, phải "hồi tỉnh" về một vấn đề.
  • Vụ tai nạn thảm khốc là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả các tài xế.
• "Tỉnh cơn mê": Thường dùng trong văn chương, chỉ việc thoát khỏi một giai đoạn u mê, lầm lạc.
  • Sau bao năm lầm đường lạc lối, giờ đây anh ấy đã tỉnh cơn mê.

1. đgt (H. tỉnh: không mê nữa; không say nữa) 1. Tỉnh ra sau khi bị mê man: Nhờ có phát tiêm mà bệnh nhân đã hồi tỉnh 2. Hiểu ra lẽ phải sau khi đã mắc sai lầm: Chúng ta hãy hồi tỉnh lại, chúng ta sẽ thấy hiểu Hồ Chủ tịch hơn nhiều (PhVĐồng).