Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Luật cơ bản, cao nhất của một quốc gia: "Hiến pháp" là văn bản pháp lý có giá trị cao nhất trong hệ thống pháp luật, quy định những nguyên tắc cơ bản về chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cũng như cơ cấu tổ chức và nguyên tắc hoạt động của các cơ quan nhà nước.
   • Bản văn quy định những điều cơ bản đó: "Hiến pháp" còn chỉ chính bản thân văn bản pháp luật cụ thể đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là luật cơ bản của Nhà nước.
  • Mọi văn bản pháp luật khác đều phải phù hợp với các quy định của Hiến pháp.
  • Quyền công dân được ghi nhận đầy đủ trong Hiến pháp.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tuân thủ hiến pháp": hành động tuân theo, chấp hành các quy định của Hiến pháp.

  • Mọi công dân đều có nghĩa vụ tuân thủ hiến pháp và pháp luật.

• "Sửa đổi hiến pháp": quá trình thay đổi, bổ sung các điều khoản trong Hiến pháp, thường theo một trình tự đặc biệt do chính Hiến pháp quy định.

  • Việc sửa đổi hiến pháp phải được Quốc hội thông qua với tỷ lệ phiếu tán thành rất cao.

• "Tính hiến định": tính chất được quy định bởi Hiến pháp, mang tính nền tảng.

  • Quyền bất khả xâm phạm về thân thể là một nguyên tắc có tính hiến định.

Biến thể và từ liên quan

• Hiến pháp (tính từ, trong cụm từ): Dùng trong các cụm từ chỉ tính chất liên quan đến Hiến pháp.

  • Tòa án Hiến pháp: cơ quan tư pháp có thẩm quyền xem xét tính hợp hiến của các đạo luật.
  • Chế định hiến pháp: những quy phạm, chế định cơ bản được quy định trong Hiến pháp.

• Hiến chương (danh từ): văn kiện pháp lý quan trọng quy định những nguyên tắc cơ bản của một tổ chức (thường là quốc tế hoặc trong lịch sử), có thể được coi là "hiến pháp" của tổ chức đó.

  • Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Từ đồng nghĩa

• Luật cơ bản: cách gọi nhấn mạnh vào vị trí nền tảng của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật.
• Luật gốc: cách gọi ít phổ biến hơn, cũng để chỉ tính chất nguồn gốc, căn bản của Hiến pháp.

Cụm từ cố định

• Pháp quyền hiến định: nguyên tắc nhà nước pháp quyền, trong đó mọi quyền lực và hoạt động của nhà nước đều phải dựa trên và tuân theo Hiến pháp.

  • Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dựa trên nguyên tắc pháp quyền hiến định.

• Bảo vệ Hiến pháp: hoạt động nhằm đảm bảo tính tối cao của Hiến pháp, ngăn chặn các hành vi vi phạm Hiến pháp.

  • Nhiệm vụ bảo vệ Hiến pháp thuộc về toàn bộ hệ thống chính trị và mọi công dân.

1. dt. Luật pháp cơ bản của nhà nước quy định nhiều vấn đề quan trọng như chế độ chính trị, quyền và nghĩa vụ công dân, hệ thống tổ chức nhà nước: ban bố hiến pháp làm theo hiến pháp.