Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có thái độ cơ hội, luôn thay đổi theo hoàn cảnh để mưu cầu lợi ích cho bản thân: "hoạt đầu" dùng để chỉ người không có lập trường kiên định, dễ dàng thay đổi quan điểm, hành động tùy theo tình thế, miễn sao đạt được điều có lợi cho mình.
   • (Từ cũ) Cơ hội, xu thời: Trong văn chương hoặc ngữ cảnh cũ, từ này mang nghĩa tương tự, chỉ tính cách của người biết nắm lấy thời cơ hoặc a dua theo thời thế.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ta bị mọi người chê trách là kẻ hoạt đầu, lúc nào cũng chỉ biết xu nịnh cấp trên để thăng tiến.
  • Trong thời buổi loạn lạc, không thiếu những phần tử hoạt đầu, sẵn sàng thay đổi phe phái để bảo toàn mạng sống.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Thái độ hoạt đầu": chỉ một cách ứng xử hoặc tư tưởng cơ hội, thiếu chính kiến.
  • Thái độ hoạt đầu của hắn khiến không ai trong nhóm còn tin tưởng.
• "Chủ nghĩa hoạt đầu": có thể dùng để chỉ một lối sống hoặc triết lý sống cơ hội (tuy nhiên, cách dùng này ít phổ biến hơn).
  • Chủ nghĩa hoạt đầu chẳng đem lại cho anh ta sự kính trọng thực sự nào.

Biến thể và từ gần giống

• Cơ hội (tính từ): có tính chất chờ đợi hoặc tận dụng thời cơ để kiếm lợi, thường dùng trong cụm "chủ nghĩa cơ hội".
• Xu thời (tính từ): a dua theo thời thế, thích những cái mới một cách hời hợt để tỏ ra hợp thời.
• Ba phải (tính từ, khẩu ngữ): không có chính kiến, ai nói gì cũng gật đầu cho phải, dễ dàng đồng ý với tất cả.

Từ đồng nghĩa

• Cơ hội chủ nghĩa: mang tính chất của chủ nghĩa cơ hội.
• Không nguyên tắc: không giữ vững nguyên tắc, dễ thay đổi.
• Xu nịnh: (thường chỉ hành động) luồn cúi, nịnh hót để lấy lòng.

Từ trái nghĩa

• Ngay thẳng: thẳng thắn, không gian dối.
• Chính trực: ngay thẳng, đúng đắn.
• Có chính kiến: có quan điểm, lập trường riêng rõ ràng và kiên định.
• Kiên định: vững vàng, không thay đổi.

Lưu ý sử dụng

• Từ "hoạt đầu" ngày nay được coi là từ cũ, ít dùng trong văn nói hàng ngày. Nghĩa của nó thường được diễn đạt bằng các từ như "cơ hội", "ba phải" hoặc cụm từ "sống cơ hội" trong ngữ cảnh hiện đại.
• Từ này mang sắc thái tiêu cực rõ rệt, dùng để phê phán, chê bai một tính cách đáng khinh. Cần thận trọng khi sử dụng.

1. Theo chiều nào cũng được, miễn là có lợi.