Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Hèn mạt, đáng khinh bỉ: Dùng để chỉ người có hành vi, tính cách thấp hèn, xấu xa, không đáng được tôn trọng.
   • Đáng thương hại, khổ sở: (Cách dùng cũ, ít phổ biến hơn) Chỉ tình trạng đáng thương, khốn khổ.

2. Thán từ:

   • Biểu lộ sự thương hại, xót xa: Dùng để bày tỏ cảm xúc thương cảm, xót xa trước một hoàn cảnh đáng thương hoặc một sự việc không may.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Hắn là một kẻ khốn nạn, chuyên đi lừa tiền của người già.
  • Những hành vi khốn nạn đó không thể nào được tha thứ.

• Thán từ:

  • Khốn nạn! Đứa bé mới có năm tuổi đã phải lang thang kiếm sống.
  • Khốn nạn thân tôi! Chỉ vì một phút sơ ý mà mất hết tài sản.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một lời nguyền rủa, chửi mắng: Trong khẩu ngữ, từ này thường được dùng như một tiếng chửi để bày tỏ sự khinh bỉ, tức giận.

  • Đồ khốn nạn! Mày dám lừa cả người thân của mày sao?

• Nhấn mạnh mức độ tồi tệ: Có thể dùng để nhấn mạnh tính chất xấu xa, hèn mạt của một sự việc.

  • Cái kiểu làm ăn khốn nạn ấy sớm muộn gì cũng bị trừng trị.

Biến thể và từ gần giống

• Khốn kiếp (thán từ/tính từ): Tương tự "khốn nạn", dùng để chửi rủa hoặc biểu lộ sự thương hại, nhưng thường mang sắc thái mạnh hơn.
• Đê tiện (tính từ): Hèn hạ, thấp kém về nhân cách.
• Hèn mạt (tính từ): Nhỏ nhen, đáng khinh.

Từ đồng nghĩa

• Tính từ (nghĩa hèn mạt): Đê hèn, bỉ ổi, thấp hèn, xấu xa.
• Thán từ (nghĩa thương hại): Khổ thân, tội nghiệp, đáng thương.

Lưu ý sử dụng

• Từ này có hai nghĩa trái ngược nhau (chỉ sự đáng khinh và sự đáng thương). Cần dựa vào ngữ cảnh và thái độ của người nói để phân biệt.
• Khi dùng làm thán từ với nghĩa thương hại, thường đi kèm với giọng điệu và nét mặt xót xa.
• Khi dùng làm tính từ với nghĩa hèn mạt, đây là một từ rất nặng nề, mang tính lăng mạ cao.

1. 1. t. Hèn mạt đáng khinh: Lũ khốn nạn chuyên lừa bịp. 2. Thán từ tỏ nỗi thương hại: Khốn nạn! Chỉ sơ ý một tí mà thằng bé bỏ mạng!