Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Hay để ý, hay chê bai, hay phàn nàn về những điều nhỏ nhặt, vụn vặt: "lèm bèm" dùng để miêu tả tính cách của một người thường xuyên chú ý quá mức đến những chi tiết không quan trọng, hay cằn nhằn, bắt bẻ về những lỗi nhỏ.
   • Tỉ mỉ một cách rườm rà, phiền phức: Chỉ sự cầu kỳ, khó tính một cách không cần thiết trong những việc nhỏ, khiến người khác khó chịu.

2. Động từ:

   • Hành động nói nhiều, cằn nhằn về những chuyện nhỏ nhặt: Hành động thể hiện sự khó tính, hay phê bình về những điều vụn vặt.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Bà ấy tính tình rất lèm bèm, cái gì cũng phải đúng ý mình. (Bà ấy có tính hay để ý chi tiết vụn vặt, cái gì cũng phải đúng ý mình.)
  • Ông chủ lèm bèm khiến nhân viên mất tự tin. (Ông chủ hay chê bai những điều nhỏ khiến nhân viên mất tự tin.)

• Động từ:

  • Anh ta cứ lèm bèm mãi về chuyện giấy tờ sắp xếp chưa ngay ngắn. (Anh ta cứ cằn nhằn mãi về chuyện giấy tờ sắp xếp chưa ngay ngắn.)
  • Đừng có lèm bèm chuyện con cái nữa. (Đừng có phàn nàn về những chuyện nhỏ nhặt của con cái nữa.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tính lèm bèm": chỉ đặc tính hay chú ý đến điều vụn vặt.

  • Tính lèm bèm của bà khiến không ai dám đến chơi. (Tính hay bắt bẻ chuyện nhỏ của bà khiến không ai dám đến chơi.)

• "lèm bèm lắm chuyện": hay để ý và nói nhiều về nhiều chuyện không đâu.

  • Mấy người hàng xóm lèm bèm lắm chuyện. (Mấy người hàng xóm hay để ý và bàn tán về nhiều chuyện vặt vãnh.)

Biến thể và từ gần giống

• Làm bộ làm tịch (thành ngữ): có hành vi, thái độ giả tạo, màu mè.
• Càu nhàu (động từ): lẩm bẩm, nói nhỏ trong miệng một cách khó chịu.
• Cằn nhằn (động từ): nói nhiều lời trách móc, phàn nàn.

Từ đồng nghĩa

• Khó tính: đòi hỏi cao, khắt khe.
• Tỉ mỉ: chú ý đến từng chi tiết nhỏ (có thể mang nghĩa tích cực hoặc tiêu cực tùy ngữ cảnh).
• Vặn vẹo: bắt bẻ, tìm lỗi trong lời nói của người khác.

Từ trái nghĩa

• Dễ dãi: không câu nệ, không đòi hỏi khắt khe.
• Thoáng: có suy nghĩ, cách cư xử cởi mở, không chú ý tiểu tiết.
• Hào phóng (về tinh thần): rộng rãi, không so đo tính toán nhỏ nhặt.

Thành ngữ liên quan

• Bới lông tìm vết: cố tình tìm kiếm, xoi mói những khuyết điểm nhỏ.
  • Anh ta cứ bới lông tìm vết như kiểu lèm bèm vậy. (Anh ta cứ cố tình tìm khuyết điểm nhỏ như kiểu hay bắt bẻ vậy.)

1. Hay để ý đến những điều nhỏ nhen vụn vặt: Cứ lèm bèm nên người dưới không kính nể.