Định nghĩa

1. Động từ:
   • (Chất lỏng) chảy tràn ra và lan rộng trên một bề mặt phẳng, rộng: Diễn tả trạng thái một lượng chất lỏng lớn tràn ra, chảy lan tỏa khắp nơi, không bị giới hạn trong một khu vực nhỏ.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Nước mưa lênh láng khắp sân. (Nước mưa chảy tràn lan khắp mặt sân.)
  • Sau trận lũ, nước lênh láng trên các cánh đồng. (Sau trận lũ, nước ngập tràn lan trên các cánh đồng.)
  • Chỗ vỡ bể nước, nước lênh láng ra nền nhà. (Chỗ bể nước bị vỡ, nước chảy tràn ra nền nhà.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để nhấn mạnh sự dư thừa, tràn trề: Thường mang sắc thái hình ảnh mạnh, diễn tả một lượng chất lỏng nhiều đến mức phủ kín bề mặt.
  • Mồ hôi lênh láng trên mặt. (Mồ hôi chảy đầm đìa, ướt đẫm trên mặt.)
  • Ánh trăng lênh láng khắp sân. (Ánh trăng trải rộng, chan hòa khắp mặt sân - dùng theo nghĩa bóng, so sánh với chất lỏng).

Biến thể và từ gần giàng

• Lênh đênh (động từ): Trôi nổi, bập bềnh trên mặt nước, không có chỗ dựa vững chắc. (Khác nghĩa với "lênh láng").
  • Chiếc thuyền lênh đênh trên mặt biển.
• Lềnh bềnh (tính từ/động từ): Nổi bồng bềnh trên mặt nước.
  • Những chiếc lá lềnh bềnh trên mặt hồ.

Từ đồng nghĩa

• Tràn lan: Lan rộng ra khắp nơi (có thể dùng cho chất lỏng hoặc hiện tượng trừu tượng).
• Ngập tràn: Chứa đầy, tràn ngập (thường chỉ trạng thái đã ngập).
• Chan hòa: Tràn đầy, lan tỏa (thường dùng cho ánh sáng, tình cảm).

Từ trái nghĩa

• Khô ráo: Không có nước hay chất lỏng.
• Cạn kiệt: Hết sạch, không còn gì.
• Đọng lại: Tụ lại một chỗ, không chảy lan ra.

Lưu ý sử dụng

• Từ "lênh láng" chủ yếu dùng để miêu tả chất lỏng (nước, máu, mồ hôi, rượu...).
• Khi dùng theo nghĩa bóng cho ánh sáng (như "ánh trăng lênh láng"), đây là phép ẩn dụ, so sánh ánh sáng với dòng chất lỏng tràn lan.
• Từ này thường xuất hiện trong văn miêu tả, tạo hình ảnh sinh động về sự tràn đầy.

1. đgt. (Chất lỏng) Chảy tràn ra khắp trên bề mặt rộng: Nước lênh láng khắp sân Sau mấy trận mưa to đồng ruộng lênh láng nước Chỉ một lát quang cảnh chỗ đánh nhau ban nãy đã đổi ra khoảng đất trơ trụi lênh láng nước (Tô Hoài).