Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Thấp và nhỏ một cách không cân đối, thiếu vững chãi: Dùng để miêu tả một công trình xây dựng, đặc biệt là nhà cửa, có kích thước khiêm tốn, chiều cao thấp và thường tạo cảm giác tạm bợ, chật chội.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Căn nhà tranh lẹp xẹp nằm cuối con ngõ. (Căn nhà tranh nhỏ và thấp nằm ở cuối con ngõ.)
  • Khu nhà trọ lẹp xẹp ấy là nơi trú chân của nhiều lao động nghèo. (Khu nhà trọ thấp bé ấy là nơi trú chân của nhiều lao động nghèo.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để ẩn dụ cho sự nhỏ bé, tầm thường hoặc thiếu tầm vóc:
  • Công ty mới thành lập với văn phòng lẹp xẹp trong một con hẻm. (Công ty mới thành lập với văn phòng nhỏ bé trong một con hẻm.)
  • Đừng để mình mãi là một kẻ lẹp xẹp không có chí tiến thủ. (Đừng để bản thân mãi là một kẻ tầm thường không có chí tiến thủ.)

Biến thể và từ gần giống

• Lụp xụp (tính từ): Cũng có nghĩa là thấp và nhỏ, thường dùng cho nhà cửa tồi tàn, cũ kỹ. "Lụp xụp" nhấn mạnh hơn vào sự cũ nát, trong khi "lẹp xẹp" nhấn mạnh vào kích thước nhỏ thấp.
• Thấp tè (tính từ): Rất thấp so với mức bình thường (có thể dùng cho người hoặc vật).
• Tồi tàn (tính từ): Hư hỏng, xiêu vẹo, không còn nguyên vẹn (ý nghĩa rộng hơn, không chỉ về kích thước).

Từ đồng nghĩa

• Thấp bé: Có chiều cao không đáng kể.
• Nhỏ xíu: Có kích thước rất nhỏ.
• Tạm bợ: Được làm qua loa, không kiên cố, lâu dài.

Từ trái nghĩa

• Đồ sộ: To lớn, đồ sộ về quy mô.
• Cao ráo: Cao và rộng rãi, thoáng đãng (thường nói về nhà cửa).
• Kiên cố: Vững chắc, bền vững.

Lưu ý sử dụng

• Từ "lẹp xẹp" thường mang sắc thái biểu cảm, có thể hàm ý chê bai, coi thường hoặc tỏ lòng thương cảm về sự nhỏ bé, thiếu thốn.
• Từ này chủ yếu được dùng trong văn nói hoặc văn viết mang tính miêu tả, ít dùng trong ngữ cảnh trang trọng.

1. Nói ngôi nhà nhỏ và thấp: Nhà lẹp xẹp.