Định nghĩa

1. Phó từ (từ nghi vấn):
   • Biểu thị sự nghi ngờ, không tin rằng điều gì đó có thể xảy ra, thường dùng trong câu hỏi tu từ để khẳng định một điều ngược lại: Dùng để hỏi, thể hiện sự ngạc nhiên hoặc phủ định một cách mạnh mẽ khả năng của sự việc.

Ví dụ sử dụng

• Phó từ:
  • Anh ấy chăm chỉ như vậy, lẽ nào lại thi trượt? (Câu này hàm ý: Tôi không tin/anh ấy khó có thể thi trượt.)
  • Trời đã tối thế này, lẽ nào cô ấy vẫn chưa về? (Câu này hàm ý: Đáng lẽ cô ấy phải về rồi mới phải.)
  • Lời hứa rõ ràng thế, lẽ nào anh ta lại quên?

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lẽ nào" thường đứng ở đầu câu hoặc sau chủ ngữ, dùng để tạo thành câu hỏi phủ định, nhấn mạnh sự khó tin của sự việc.
  • Lẽ nào chúng ta lại bỏ cuộc giữa chừng? (Hàm ý: Chúng ta không thể bỏ cuộc.)
• Có thể kết hợp với từ "lại" để nhấn mạnh hơn sự trái với suy đoán hay lẽ thường.
  • Có đầy đủ bằng chứng, lẽ nào tòa án lại không xử công bằng?

Biến thể và từ gần giống

• Chẳng lẽ: Có nghĩa và cách dùng rất gần với "lẽ nào", cùng dùng để biểu thị sự nghi ngờ, khó tin.
  • Chẳng lẽ cô ấy không biết tin này?
• Lẽ: Danh từ, chỉ lý lẽ, nguyên do.
  • Nói ra cho phải lẽ. (Nói ra cho có lý.)

Từ đồng nghĩa

• Phải đâu: Dùng trong câu phủ định để bác bỏ một ý kiến.
  • Việc này phải đâu là dễ! (Việc này đâu có dễ!)
• Nào phải: Cụm từ dùng để phản bác, hỏi ngược lại.
  • Nào phải tôi không muốn giúp. (Đâu phải là tôi không muốn giúp.)

Thành ngữ liên quan

• "Lẽ nào" thường xuất hiện trong các cấu trúc thành ngữ, tục ngữ hàm ý phủ định:
  • Lẽ nào nắng mãi không mưa/ Đời người lẽ nào chỉ vui chẳng buồn. (Ý nói: Cuộc sống luôn có cả niềm vui và nỗi buồn, không thể chỉ có một thứ.)
• "Lẽ thường": Chỉ điều hợp với lý lẽ thông thường.
  • Giúp đỡ người hoạn nạn là lẽ thường tình.

1. Không vì một lý gì: Đủ điều kiện lẽ nào lại không thành công.